مسند ابن وهب

● مسند ابن وهب / حدیث / عربی musnad-u ibn-i wahab ابن وهب، عبدالله بن وهب، 124 - 197 قمری ebn-e vahab, ‘abd-ol-lāh ebn-e vahab (743 - 814) در بین روایات این رساله، روایت‌هایی از امام علی علیه السلام به چشم می‌خورند و نیز در کتاب «الصلاة» آن چند روایت درباره جمع بین الصلاتین آمده است؛ از جمله: «حدثنا بحر، قال: قرى علی ابن وهب، اخبرنی عمرو بن الحرث و غیره عن ابی بکر بن المنکدر عن علی بن حسین ان رسول الله - صلى الله علیه - كان اذا اراد السفر يوماً جمع بين الظهر و العصر و اذا اراد السفر ليلة جمع بين المغرب و العشاء». كتاب حاضر، كه نسخه اصلی آن در كتابخانه «چستربیتی» محفوظ است، در فهرست مكتبه مذكور به عنوان «الجامع فی الحدیث» از ابن وهب معرفی شده است. در ابتدای این نسخه درج شده است: «هذا الجزء لعل من موطأ الامام ابن وهب تلميذ الامام مالک». هم چنین به خط قدیمی‌تر ثبت شده است: «هذا جزء لطيف من كتب الاحاديث الحسان اسكن الله مؤلفه اعلا اجنان انه رؤف منان امین». در فهرست «دارالکتب ظاهریه» نسخه‌ای از کتابی بهعنوان مسند ابن وهب معرفی شده که ویژگی‌های کتاب حاضر را دارد و گویا بخش دیگری از همین کتاب است. در فهرست مذکور آمده است: «الجزء الثامن من بقية المسند و فی الجزء من كتاب الرضاع و الجهاد و العلم و الفرائض و الحج و کاب الجهاد ايضاً رواية محمد بن عبدالله بن عبدالحکم المصری و بحر بن نصر بن سابق الخولانی و سماع لصاحبه علی ابن ابراهیم بن احمد الرامانی نسخة نسخة عتيقة من القرن الرابع».در نسخه حاضر، که شامل کتاب الاطعمة، كتاب الاشربة، كتاب المناسک، کاب الزكاة، كتاب الصلاة، كتاب النكاح، كتاب الصوم، كتاب القسامة و العقول و الديات است، راویان از ابن وهب دو نفرند: 1. ابوعبدالله بحر بن نصر بن سابق خولانی، 2. محمد بن عبدالله بن عبدالحکم مصری. نحوه روایت آنان و روایت ابن وهب از مشایخش بدین نحو است: حدثنا بحر انا ابن وهب، قال: حدثنی مالک بن انس...؛ حدثنا بحر انا ابن وهب، قال: اخبرنی ابن لهیعة، قال: اخبرنی...؛ حدثنا بحر قال: قرء علی ابن وهب اخبرنی یونس بن زید...؛ اخبرنا محمد انا ابن وهب، قال: اخبرنی یحیی بن ایوب ... . [دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج5، ص 91-93؛ معجم المؤلفین، ج6، ص 162؛ زرکلی، الاعلام، ج4، ص 144؛ ابن ندیم، الفهرست، ص 295؛ كشف الظنون، ج1، ص 440 و 576؛ ایضاح المکنون، ج2، ص 428؛ فهرس المخطوطات العربية المصورة بمكتبة المخطوطات بجامعة الكويت، ج2، ص 18؛ مقدمة دکتر مصطفی حسن حسین محمد ابوالخیر بر تصحیح و تحقیق الجامع في الحديث؛ دليل مؤلفات الحديث الشريف المطبوعة، ج1، ص 380 و ج2، ص 561؛ معجم المؤلفين 162/6؛ دار صدام ص104]