مستدرك الوافى

● مستدرك الوافى = منتخب بحار الانوار / حدیث / عربی mustadrak-ul wāfī = mn.-u biḥār-il anwār مؤمن کاشانی، محمد هادی بن مرتضی، ق12 قمری mo'men-e kāšānī, mohammad hādī ebn-e mortazā (-18c) وابسته به: بحار الانوار الجامعة لدرر الاخبار الائمة الاطهار؛ مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی (1037-1110) تهذیب و تلخیصی است از بحار الانوار مجلسی که به ترتیب وافی فیض در چهارده کتاب گرد آمده است. به قول صاحب الذریعة کتاب الوافی مجموع کتب اربعه است و بحار الانوار مجموع احادیث منقول از غیر کتب اربعه است و نویسنده، کتاب مورد سخن را که گزیده و تهذیب بحار است در حقیقت مستدرک وافی دانسته و همو می‌گوید شایسته است که نام ملخص البحار آن نهاد.مؤلف این کتاب بنا بر آنچه در نسخه شماره 1779 سپهسالار است محمد هادی بن مرتضی می‌باشد وحاجی نوری مؤلف آن را نورالدین محمد بن مرتضی الکاشانی دانسته است. از محمد هادی بن مرتضی نامی در کتب رجال وسیر نیافتیم جز این که روضات (542/3) در ذیل ترجمه حضرت فیض محمد هادی را پسر نورالدین محمد بن مرتضی و برادرزاده فیض دانسته و شرح مفاتیح را به ایشان نسبت داده و از سال تولد و وفات ایشان نام نبرده و سال تولد و وفات نورالدین محمد را نیز به دست نیاوردیم.منتخب درمقدمه چنین می‌گوید: «فاضل متبحر وعالم متمهر مولانا محمد باقر ایدالله فیضه علی مفارق الاکابر و الاصاغر متصدی جمع و نظم اخبار حضرت سیدالمرسلین و اولاد معصومین آن حضرت (ع) گردیدهو آن را بحارالانوار نامیده و الحق کتابی جامع است که دیده روزگار مانند آن را ندیده و راستی جامعی است که اصل و فرع تمام مطالب را مشتمل می‌باشد و دریایی است که از آن مروارید و مرجان استخراج می‌گردد و بهشتی است که در آن از هر میوه موجود است جز این که از تکرار خسته کننده و تطویلی که از مطلب مطالعه کننده را دور می‌نماید و مطالب زیادی که ذکر آنها لزومی نداشت از قبیل ذکر بعضی از اقوال و آراء و قیل و قال‌هایی که چندان نتیجه ندارد عاری نیست و با همه اینها در اثر بسط و توسعه آن بر طلاب مطالعه و مراجعه کننده به آن مشکل بوده و ضبط آن غیر ممکن چرا که نزدیک هزار هزار بیت کتابت دارد ما برای خدمت به اهل فضل و طالبان دانش عنان همت خود را متوجه تهذیب و تلخیص آن کتاب نموده روایات مکرره آن و مطالب متفرقه که به مناسبت مقام مؤلف آورده بودند وراجع به اصل و معنی حدیث نبود و به فهم آن زیانی نمی‌رساند انداخته و از اخباری که دارای یک معنی بودند به ذکر یکی یا دو از آنها قناعت نمودم و بیشتر از شروح احادیث را درحاشیه کتاب نگاشتم تا اصل کتاب مفصل نشود ولی بعضی ازشروح و بیانات مؤلف را که درشرح کلمات مشکله احادیث مرقوم داشته‌اند و بدون آنها حقیقت معانی آنها آشکار نگردد و نقل بیانات علماء و دانشمندان را در آن موضع نیز کرده‌اند عیناً نقل نمودم و اسانید اخبار را برای اختصار نیز انداختم چرا که جز طولانی شدن کتاب اثری نداشت و هر کس طالب آنها باشد می‌تواند به اصل کتاب مراجعه کند و آنچه را که از کتب اصحاب نقل نموده در ذیل اسم مختصر آن کتاب چون اکمال برای اکمال الدین و تفسیر قمی برای تفسیر علی بن ابراهیم قمی و نهج برای نهج البلاغه و غیره ذکر کرده و دراین کتاب اقتصار به ذکر اخباری کرده‌ام که درغیر از کتب اربعه یعنی کافی و فقیه و تهذیب و استبصار که بر آنها مدار دراین روزگار است می‌باشد چرا که حضرت فیض وافی را در جمع اخبار موجوده در آنها (کتب اربعه) تألیف فرموده ولی نادراً اخباری از آنها نقل شده». این منتخب بر «مقدمه» و دوازده «کتاب» بدین تفصیل مرتب شده است: مقدمه: در دو «فصل»: 1) اسامی کتب ماخوذه از آنها، 2) بیان وثوق واعتماد وعدم آنها بر کتب مذکوره؛ کتاب 1. مبدأ و معاد و امور راجعه به آنها؛ 2. قصص انبیاء؛ 3. نبوت و شرح حال حضرت خاتم؛ 4. جمل امامت؛ 5. فتن بعد از رحلت پیغمبر؛ 6. فضایل امیرالمؤمنین علی علیه السلام؛ 7. فضایل حضرت فاطمه زهراء وحسنین وزین العباد وباقرین علیهم السلام؛ 8. فضائل باقی ائمه علیهم السلام؛ 9. ایمان و کفر و جنود آن دو؛ 10. عبادات و احکام؛ 11. روضه که جامع مطالب متفرقه است؛ 12. اجازات. آغاز: بسمله الحمدلله الذی هدانا سلوک مسالک الیقین الخ چاپ: ایران، سنگی، 1301، رحلی، 2+453صص