مسالک و ممالک

● مسالک و ممالک = غرایب و عجایب / جغرافیا / فارسی masālek va mamālek = qarāyeb va ‘ajāyeb ناشناخته. در آن از «بدایة النهایة» ابن کثیر (701-774ق) و بسیاری دیگر از پیشینیان نام برده است. از اولجایتو محمد خدابنده (703-716ق) تا میرعلیشیر (844-906ق) یاد کرده است و از کتاب‌های «صور الاقالیم»، «عجایب المخلوقات» بی نام نگارندگان و «تحفة الغرایب» استرآبادی و «طبایع الحیوان» بی‌نام نگارنده نقل کرده است. آغاز می‌شود با آفرینش عرش، جانوران عجیب، ذکر بحار عظیمه، ذکر عیون و آبار، جزایر، کوه‌ها بر سبیل جمال، ذکر مساحت الارض و معموراتها، ذکر ارباع الارض، اقالیم سبعه، نیشابور، گفتار در بیان احوال شیخ الرئیس ابوعلی، ذکر یأجوج و مأجوج، ذکر بعضی از عجایب دیار خطا. در اینجا به نقل از تواریخ می‌نویسد: شاهرخ در 822ق جمعی را به رسالت به خطا می‌فرستد، و از آن میان خواجه غیاث الدین نقاش هم بود، و به این خواجه دستور می‌دهد که گزارش دیدنی‌های خود را به گونه «روزنامه» بنویسد، خواجه چنین می‌کند، و من اینجا از آن «روزنامه» نقل می‌کنم.