مرآة المحققین

● مرآة المحققین / عرفان و تصوف / فارسی mir'āt-ul muḥaqqiqīn رونق علیشاه کرمانی، محمد حسین بن محمد کاظم، - 1230 ؟ قمری rownaq-'alī-šāh-e kermānī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad kāzem (- 1815) تاریخ تألیف: 1213ق این رساله نثری و نظمی شیوا در آداب سلوک است. در متن رساله از خود با عنوان «محیی الدین» یاد کرده است. مبنای رساله را در دیباچه و مناجات آورده است که در عالم سیر شیطان را دیده و سؤال و جواب خود را با وی در اصول تسویلات و اسباب او در گمراهی آدمیان بیان داشته و در این بخش به متشرعان و صوفی‌نمایان تاخته و راه نجات و رستگاری را تنها در پیروی شریعت دانسته، سپس یک‌رشته نگارشی در عنوان طریق طلب و وصول به مطلب را ذکر کرده و اصول آداب سلوک را در عنوان چهار «باب» و «خاتمه» بیان داشته: 1. در شریعت و طریقت؛ 2. در معرفت و حقیقت؛ 3. در توحید و فناء فی الشیخ؛ 4. در فناء فی الله و باقی الله؛ خاتمه در مقام قلندر. بستان السیاحه بخشی از این رساله را نقل کرده است. نام «مرآة المحققین» در رساله اشاره شده و در پایان آن «غرائب الاحوالات» نام نهاده شده و شاعر نیز در بیت‌های پایانی از غرائب نام برده و ظاهراً هر دو نام، برای رساله حاضر باشد، لیکن در الذریعة این دو نام را به عنوان دو کتاب مستقل آورده است و می‌گوید: هر دو در احوال مشتاق‌علیشاه می‌باشد و رساله را مثنوی مرآة المحققین نامیده است. در کتاب ستارگان کرمان هم مرآة و غرائب دو کتاب ثبت شده است. آغاز: العظمة الله العظیم الذی رفع السموات بغیر عمد و وضع المشکوة فیها دون النجوم ... و ان معرفتهم بالنورانیة معرفة اله العالمین و جعل الأولیاء مرآة للمحققین و نصب الأولیاء مشکوة للمستصبحین ... چون از آن روشن مرا آواز شد × هم بنام او سخن آغاز شد انجام: این جام جهان نما است که مرآة المحققین مسما است از زنگ حوادث محفوظ دارد ... نور نوری از گلذار فیض انوارش چینند آمین آمین یا اله العالمین ... [نسخه‌های منزوی 1375/2 و 1373 «مرآة المحققین از رونق علی شاه»؛ الذریعة 392/9 و 292/19؛ ستارگان کرمان 207؛ ریحانة الادب 344/2؛ فهرستواره منزوی 858/8]