مرآة العقول فی شرح اخبار آل الرسول

● مرآة العقول فی شرح اخبار آل الرسول = شرح کافی / فقه، شرح حدیث / عربی mir'āt-ul 'uqūl fī š.-i axbār-i āl-ir rasūl = š.-i kāfī مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037 – 1110 قمری majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699) وابسته به: الکافی؛ کلینی، محمد بن یعقوب (-329) تاریخ تألیف: 1076ق شرحی است مفصل بر کتاب کافی، بدین‌گونه که در آغاز، موضوع هر بابی را بیان می‌کند سپس احادیث آن باب را به ترتیب شماره ذکر کرده و سند آن را از حیث صحیح یا حسن یا موثق‌بودن توضیح می‌دهد، آن گاه اجزاء مشکله آن حدیث را تحت عنوان «قوله» شرح می‌کند و کتاب‌های اصول را گسترده‌تر از کتب مربوط به فروع گزارش نموده است. محدث بحرانی در لؤلؤ البحرین نوشته‌اند که این کتاب تا نصف کتاب دعاء (از کتب اصول کافی) تألیف شده و حاجی نوری در فیض القدسی مرقوم داشته‌اند که نصف کتاب دعاء وکتاب عشرة از اصول وکتاب زکات وخمس ونصف صلات از کتب فروع کافی را موفق به شرح کردن نگردیده‌اند وباقی کتب را شرح کرده و نسخ آن نزد من موجود است و این که محدث بحرانی نوشته‌اند که تا نصف کتاب دعا را شرح کرده‌اند مبنی بر عدم اطلاع بر شروح سایر کتب اصول وفروع بوده است. نسخه مطبوع این کتاب که از نظر مرحوم حاج شیخ فضل الله نوری گذشته مشتمل بر شرح تمام کتب اصول وفروع کافی است و به موجب شرحی که حاجی نوری از صاحب روضات از حدائق المقربین نقل کرده‌اند، امیر محمد حسین خاتون آبادی بر حسب وصیت مرحوم مجلسی نواقص شرح کافی را تکمیل کرده‌اند و شاید این قسمت چاپ شده از ایشان باشد. تقسیماتی که شارح برای این کتاب قائل شده و از نسخه چاپی معلوم می‌شود از این قرار است: مجلد 1. شرح کتاب عقل و جهل وتوحید؛ مجلد 2. شرح جزء اول از کتاب حجة؛ مجلد 3. شرح قسمت دیگر از کتاب حجة (از باب کراهية التوقيت تا آخر کتاب)؛ مجلد 4. شرح ایمان وکفر وکتاب دعاء وکتاب فضل قرآن وکتاب عشرة؛ مجلد 5 تا 11. شرح کتب فروع به ترتیب کافی از طهارت تا ایمان و نذر وکفارات؛ مجلد 12. شرح روضه کافی آغاز: بسمله. الحمدلله الذی وهب الحيوة و القوى و افاض العقل ليغلب الهوى ... فيقول ... ابن ... محمد تقى ... محمد باقر ... انى لما رأيت اهل دهرنا على آراء متشتتة و اهواء مختلفة ... و لقد كنت علقت على كتب الاخبار حواشی متفرقة عند مذاكرة الاخوان ... فشرعت فی جمعها ... و ابتدات بكتاب الكافى ... و ازمعت على ان اقتصر على ما لابد منه فی بیان حال الاسانيد الاخبار التى هى لها كالاساس و المبانى ... و ساذكر فيها ... كلام بعض افاضل المحشين و فوائدهم و ما استفدت من بركات مشائخنا ... من غير تعرض لذكر اسمائهم او ما يرد عليهم ثم انه كان مما دعانى اليه و حدانى عليه التماس ثمرة فؤادى و اعز اولادى و من كان له ارقى و سهادى محمد صادق ... و سميته بكتاب مرآت العقول فی شرح اخبار آل الرسول ... چاپ: این کتاب مکرر چاپ شده است؛ مشار عربی، ص827؛ ایران، سنگی، 1322ق، رحلی، 16+543ص؛ (ج1): [تهران]، سنگی، 1321، رحلی، 17+449+12صص؛ (ج4): ایران، سنگی، 1325، رحلی، 37+437صص؛ (ج3): ایران، سنگی، 1322، رحلی، 49+541صص [الذریعة 279/20؛ مکتبة امیرالمؤمنین 249/4]