مرآت الصفا

● مرآت الصفا / اخلاق / فارسی mer'āt-os safā وحید الملک، ابراهیم بن احمد، ق 14 قمری vahīd-ol-molk, ebrāhīm ebn-e ahmad(- 20c) تاریخ تألیف: رجب 1336ق؛ تاریخ خطبه فارسی: 19 جمادی الثانی 1336ق در مذمت تریاک و وافور و انواع مواد دخانی و توصیه‌های اخلاقی در ترک آنهاست که به سبک مثنوی سروده شده است. در برخی نسخه‌ها دو مقدمه نثر به عربی و فارسی اضافه وجود دارد. در مقدمه توضیح می‌دهد که این مثنوی را برای حفظ نوع بشر و پا بر جای ماندن تمدن انسانی از آفاتی مانند تریاک و دخانیات نوشته است: «این مرض مسری شدید دخان در الان به واسطه عدم منع از جنس، خود کم کم سرایت به اغلب از نوع جنس کرده و هیچ شی ای از مأکولات و مشروبات از این سم قاتل از هر نوع مضرتر از این نیست و لو به قدر یک حب کشیدن باشد ... نگاه به دهن اشخاصی که خود گرفتارند می‌نمایند زیرا که می‌خواهد تو هم مثل او شوی تا سرزنش ننمایی او را در این فعل شنیع مضرّش و این نیست مگر استحقاق بر نقمت حق از کردارهای غیر حق. آیا گرانی تریاک را نمی‌بینی؟ آیا مثل روز قیامت فراموشت شده آن روز منع شدید حسین خان نظمیه چه غوغایی و چه خرافی بود از برای وافوری‌ها که منحصر به یک دکان فروش تریاک را قرار دادند اگر چه از این خوف بعضی کم کردند. ولیکن احمق صرف بعد از این گمرک و تفتیش وافوری شود بالجمله خداوند تو را مهلت داده که شاید متنبه شوی. معنی تمدن و حفظ نوع این است که سعی نمایند تا خلق را از این بلا برهانند ... این عبد عبیدابراهیم بن احمد الملقب بالوحيد و النا الوحيد من ارکان اربعة نوع الدخان الوافور و الچوپق و السیگار و الغلیان ... این مثنوی مرآت الصفا را بر این انواع نگارش و مسطور نموده مستدعیم که نوع اهل دخان ... به تدریج چنان چه عادی شده ترک فرمایند». (محمد حسین حکیم)