مدخل منظوم

● مدخل منظوم = مثنوی مدخل منظوم = مدخل المنظوم فی احکام علم النجوم = مدخل فی علم النجوم / هیأت، شعر / فارسی madxal-e manzūm = masnavī-ye madxal-e manzūm = madxal-ol manzūm fī ahkām-e 'elm-en nojūm = madxal-on fī 'elm-en nojūm خجندی، عبدالجبار، ق7 قمری xojandī, 'abd-ol-jabbār(- 13c) اهدا به: جمال الدین ابوالمحامد محمد بن نورالدین احمد تاریخ تألیف: جمادی الثانی 616ق همان رساله قبل است. روان شاد مدرس رضوی در کتاب احوال و آثار خواجه نصیرالدین طوسی آورده است: این منظومه اثر طبع خواجه نصیرالدین طوسی است و شاید آن را به نام جلال الدین خورشاه ساخته است. در نسخه مندرج در مجموعه 12796 بیت آخر در تاریخ ختم تألیف آمده: «در زمانی که دور حیرت بود ×× ششصد و شصت دور از هجرت بود» و این زمان حیات خواجه نصیرالدین طوسی است و ایهام دارد که این منظومه از آثار اوست. الذریعه (ج 19ص 209) نسبت این منظومه را به خواجه نصیرالدین غلط و ناظم این منظومه را عبدالجبار خجندی دانسته که برای جمال الدین ابوالمحامد محمد بن نورالدین احمد ساخته و او را مدح کرده و تاریخ فراغت را جمادی الثانی 616 ذکر کرده است. تعداد ابیات این منظومه در نسخه‌های موجود مختلف است. در دیباچه نثری نسخه دانشگاه از عبدالجبار خجندی و در دیباچه نثری مجلس از سید اشرف و در نسخه دیگر از فخرالدین مبارکشاه غوری دانسته شده است. آقای عبدالحسین حایری در این باره پژوهشی کرده و چندین نسخه را با یکدیگر سنجیده و می‌نویسد از خواجه نیست و قدر مسلم آن است که سراینده جمال الدین را ستایش کرده، دارای یک مقدمه، در عدد افلاک، عدد اختران، اسامی بروج، بیوت کواکب، ارقام ایام ماه، ارقام هفته، رقم بروج در تقویم و ... . آغاز: مرد دانا سخن ادا نکند ×× تا به نام حق ابتدا نکند / مالک لم یزل کریم قدیم ×× صانع بی بدل حکیم علیم انجام: که نداند شناخت در دو سرای ×× هیچ کس علم غیب جز به خدای / باد از ما درود بر مهتر ×× هم بر اصحاب و آل او یکسر چاپ: درهامش شرح بیست باب ملامظفر به سال 1282ق شرح و حواشی: 1- شرح مدخل منظوم؛ طبیب، حبیب الله بن محمد (-10)