مخزن الفوائد (فرائد)

● مخزن الفوائد (فرائد) = خزينة الاصول / بلاغت / فارسی maxzan-ol favā’ed (farā’ed) = xazīnat-ol osūl لکهنوی، محمد بن غلامحسین، - 1241 قمری lakhanvī, mohammad ebn-e qolām-hoseyn(- 1826) تاریخ تألیف: در 1225ق، پاکنویس 1228ق دائرة المعارف است در چند علم مانند دستور زبان و دستور نامه‌نگاری و عروض و فواقی و صنایع شعری و نجوم و موسیقی؛ از محمد بن غلامحسین بن محمد عظیم لکهنوی، متخلص به فایق، به روزگار نواب سعادت علی خان بهادر، در 1228ق پاکنویس شده است: «این نسخه که گوهر قبول است ×× تاریخ خزینة الاصول است»؛ در یک «مقدمه» و دوازده «باب» که فهرست آنها در دیباچه آمده است: مقدمه، در بعضی اصول و قوانین زبانها؛ باب: 1. بیان حروف تهجی و معانی و جابجایی آنها؛ 2. قوانین صرف زبان فارسی؛ 3. نحو زبان فارسی؛ 4. در زیادات و محذوفات و مقدرات، الفاظ مخصوص اول و آخر کلمه؛ 5. تشبیهات، مناسبات، استعارات، مبالغات و رعایات؛ 6. صنایع و بدایع کلام فارسی؛ 7. فضیلت شعر و شاعری؛ 8. چند ضرب المثل فارسی (به ترتیب الفبایی)؛ 9. بعضی قوانین علم نحو به طریق اختصار و اصطلاحات علم موسیقی؛ 10. قوانین تاریخ‌گویی و چیستان؛ 11. علم عروض (در چند فصل)؛ 12. علم قافیه (در چند فصل). در الذریعه (228/20؛ نیز مشار فارسی 4538/4و 4651) از این مؤلف دو کتاب جداگانه به نامهای مخزن الفوائد و مجمع الفوائد نام برده شده است که باید یکی و همین کتاب باشد. آغاز: بسمله. سخنورانی که اعجاز مسیحایی را لب تشنه آب زلال ... چاپ: لکهنو، 1267ق، سنگی، 148ص [الذریعه 807/9: دیوان فایق، 228/20؛ نسخه‌های منزوی 2077/3؛ مشترک پاکستان، 831/1؛ مشار فارسی 4538/4و 4651؛ فهرستواره منزوی 3694/5]