مخزن الادویه

● مخزن الادویه = تذكرة اولى النهى / طب / فارسی maxzan-ol advīye = tazkerat-o ole-n nohā عقیلی شیرازی، محمد حسین بن محمد هادی، ق12 قمری ‘aqīlī šīrāzī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad hādī(- 18c) کتابی است مفصل و جامع در بیان الفاظ و معانی لغات طبی خصوصا ادویه مشتمل بر «مقدمه» و دو «مقاله»: مقدمه در چهارده«فصل»: 1) بیان دوا و غذا، 2) بیان مرکب القوی و ذوالخاصیة، 3) بیان مزاج و اقسام امزجه، 4) طرق معرفت امزجه ادویه، 5) سبب اختلاف اقوال اطباء در ماهیت و خواص ادویه، 6) طریقه اخذ ادویه و حفظ و حصانت آنها، 7) اعمار بعضی ادویه مفرده و زمان بقاء قوت آنها، 8) آداب طعام خوردن و آب نوشیدن، 9) دستورات احراق بعض ادویه، 10) معرفت بعضی افعال ادویه مفرده و خواص آنها، 11) بعضی اصطلاحات طبیه، 12) بعضی اوزان طبیه و هندیه و فارسیه، 13) بعضی امور متعلقه به نجوم، 14) اسناد طب؛ مقاله 1. در ادویه مفرده (تذکره) به ترتیب حروف هجا در بیست و هشت باب و هر باب بر حسب حرف دوم واژه‌ها در چند فصل؛ مقاله 2. ادویه مرکبه (قرابادین) به ترتیب حروف هجا در بیست و هشت «کتاب» و بر حسب حرف دوم در چند «باب» و هر باب در چند فصل. کتاب تکمله «مجمع الجوامع» دایی پدرش «محمد هاشم علوی خان» (- 1162ق) است که ناتمام مانده و مؤلف با بهره‌گیری از کتب معتبری چون قانون، جامع مالقی، جامع بغدادی، ترجمه تذکره ابوریحان بیرونی، تحفه حکیم مؤمن، تذکره انطاکی، اختیارات بدیعی و ... مفردات سید علویخان آن را به دستور استادش میر محمد عالی حسینی تألیف نموده است. آغاز: 1: بسمله، الحمد لله الذی عرفنا بنفسه و هدانا بحمده و جعلنا من امة حبیبه و شعبة و لیه ... 2: الحمدلله الذی اظهر قدرته بايجاد الموجودات بلا مواد و ابرز اطوار بدائع صنائعه باحداث الکائنات بلا استعداد ... چاپ: مکرر چاپ شده است؛ ایران، سنگی، 1277، رحلی؛ هند، کانپور، منشی نول کشور، 1913 میلادی، به اهتمام: منشی پراگ نراین مالک مطبعه به انصرام منشی بهگوان ویال، سنگی [نسخه‌های منزوی 596/1؛ الذریعة 221/20؛ فهرستواره منزوی 3685/5] شرح و حواشی: 1- فنون خمسه طب = طب ابوطالب لندنی، ابوطالب بن محمد(1166- 1221)