شناسنامه کتابشناختی اثر
اشارة و بشارة
išārat-un wa bišārat-un
پیوند کوتاه:
/w/5769
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #5769
پدیدآور / مؤلف:
قاضی سعید قمی، محمد سعید بن محمد مفید
تاریخ و سده تألیف:
1089 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 3، ص 604
تا 606
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
علوم قرآن
عناوین دیگر و همتراز:
الکشف عن القراءات السبع
(al-kašf ‘an-il qirā’āt-is sab‘)
رسالة فی اختلاف القراآت و دفع شبهة التحریف
(r.-un fī ixtilāf-il qirā’āt wa daf‘-i šubhat-it taḥrīf)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
یکی از چند رسالهای است که مؤلف آنها را در یک مجموعه گرد آورده و در نظر داشته است تا چهل رساله تألیف کند و مجموعه را «اربعینیات» بنامد ولی آنچه اکنون از این رسائل در دست است فقط ده رساله است. رساله مورد گفتگو در تأویل قرائات سبعه و دفع شبهه تحریف از قرآن کریم به زبان فلسفه و عرفان است و مصنف نظریه دقیق و ابتکاری در آن باره مبتنی بر چند مقدمه عرفانی ذیل عنوان «اشارة و بشاره» ذکر کرده است. در آن آمده است: «برایم این اندیشه حاصل گشت که اختلافات قراآت هفتگانه و همچنین تفاوتی را که میان قرآن فعلی که در دسترس است و قرآنی که حضرت علی (ع) آن را فراهم آورده از میان بردارم. شالوده آن را در میان نماز شام و خفتن شب جمعه دوشب گذشته در قم ریخته و در دو شب مانده از همان ماه بهانجام رساند، سپس در یکم همان ماه سال 1098 در سپاهان آن را در این مجموعه گذارده است.»
آغاز اثر
« الحمد لله لذی نجم القرآن و سبع ذلك التبیان فشیعه سبعة آلاف من ملائکة الرحمن و صار ذا سبعة وجوه حسان ... و بعد اعلموا یا اخوانی فی الدین و خلانی فی طلب الیقین، انی کنت لیلة الجمعة المبارکة لیلتین خلفا من شهر جمادی الآخرة بسنة تسع و ثمانین و الف من الهجرة بین صلاة المغرب و العشاء الآخرة بوطنی قم المحروسة. »
انجام اثر
« ترجم جبرئیل تشریفا له من الله تعالی الحدیث و فی ذلك کفایة لمن تدبر و درایة لمن استبصر. هذا آخر ما اردنا ایراده فی تلک المقالة و الله ولی الهدایة و اتفق ذلك علی ید مؤلفها العبد المذنب العاصی ... ثم ادرجتها فی هذه المجموعة المسمى بالاربعينيات »
سوابق و چاپهای اثر
الاربعينيات به تصحیح دکتر نجفقلی حبیبی چاپ شده و این رساله دومین رساله آن است.
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعه 1: 436، 341: 16، 42/11 «رسالة فی اختلاف القراء»
مقدمه اربعین چاپ تهران مصحح مرحوم علی آبادی
اعیان الشیعة 59/9
نقباء البشر 74/1
در «دنا» در دو جا آمده یکی تحت عنوان «اشارة و بشارة» 843/1 و دوم تحت عنوان «الکشف عن القرءات السبع» در جلد 636/8 که باید یکی شود
طبقات 309/12 «الکشف عن القرآآت السبع» به تفصیل
متن فنخا
● اشارة و بشارة = الکشف عن القراءات السبع = رسالة فی اختلاف القراآت و دفع شبهة التحریف / علوم قرآن / عربی
išārat-un wa bišārat-un = al-kašf ‘an-il qirā’āt-is sab‘ = r.-un fī ixtilāf-il qirā’āt wa daf‘-i šubhat-it taḥrīf
قاضی سعید قمی، محمد سعید بن محمد مفید، 1049 - 1103؟ قمری
qāzī sa‘īd-e qomī, moḥammad sa‘īd ebn-e moḥammad mofīd (1640 - 1692)
تاریخ تألیف: شب جمعه 2 جمادی الثانی 1089ق
یکی از چند رسالهای است که مؤلف آنها را در یک مجموعه گرد آورده و در نظر داشته است تا چهل رساله تألیف کند و مجموعه را «اربعینیات» بنامد ولی آنچه اکنون از این رسائل در دست است فقط ده رساله است. رساله مورد گفتگو در تأویل قرائات سبعه و دفع شبهه تحریف از قرآن کریم به زبان فلسفه و عرفان است و مصنف نظریه دقیق و ابتکاری در آن باره مبتنی بر چند مقدمه عرفانی ذیل عنوان «اشارة و بشاره» ذکر کرده است. در آن آمده است: «برایم این اندیشه حاصل گشت که اختلافات قراآت هفتگانه و همچنین تفاوتی را که میان قرآن فعلی که در دسترس است و قرآنی که حضرت علی (ع) آن را فراهم آورده از میان بردارم. شالوده آن را در میان نماز شام و خفتن شب جمعه دوشب گذشته در قم ریخته و در دو شب مانده از همان ماه بهانجام رساند، سپس در یکم همان ماه سال 1098 در سپاهان آن را در این مجموعه گذارده است.»
آغاز: الحمد لله لذی نجم القرآن و سبع ذلك التبیان فشیعه سبعة آلاف من ملائکة الرحمن و صار ذا سبعة وجوه حسان ... و بعد اعلموا یا اخوانی فی الدین و خلانی فی طلب الیقین، انی کنت لیلة الجمعة المبارکة لیلتین خلفا من شهر جمادی الآخرة بسنة تسع و ثمانین و الف من الهجرة بین صلاة المغرب و العشاء الآخرة بوطنی قم المحروسة.
انجام: ترجم جبرئیل تشریفا له من الله تعالی الحدیث و فی ذلك کفایة لمن تدبر و درایة لمن استبصر. هذا آخر ما اردنا ایراده فی تلک المقالة و الله ولی الهدایة و اتفق ذلك علی ید مؤلفها العبد المذنب العاصی ... ثم ادرجتها فی هذه المجموعة المسمى بالاربعينيات
چاپ: الاربعينيات به تصحیح دکتر نجفقلی حبیبی چاپ شده و این رساله دومین رساله آن است.
[الذریعه 1: 436، 341: 16، 42/11 «رسالة فی اختلاف القراء»؛ مقدمه اربعین چاپ تهران مصحح مرحوم علی آبادی؛ اعیان الشیعة 59/9؛ نقباء البشر 74/1؛ در «دنا» در دو جا آمده یکی تحت عنوان «اشارة و بشارة» 843/1 و دوم تحت عنوان «الکشف عن القرءات السبع» در جلد 636/8 که باید یکی شود؛ طبقات 309/12 «الکشف عن القرآآت السبع» به تفصیل]
نسخههای خطی این اثر
18 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مجلس
تهران
|
4344/2 | قاضی سعید قمی، محمد سعید بن محمد مفید (مؤلف) | جمعه 2 جمادی الثانی 1089ق | نسخ | 4 | شناسنامه ← |
| 2 |
رضوی
مشهد
|
21618 | قاضی سعید قمی، محمد سعید بن محمد مفید (مؤلف) | 1098ق | نستعلیق، شکسته | 2 | شناسنامه ← |
| 3 |
دانشگاه
تهران
|
1030 | محمد مومن بن محمد امین تبریزی | 1091ق | شکسته نستعلیق | 3 | شناسنامه ← |
| 4 |
ملک
تهران
|
5761/1 | محمد علی بن مظفر حسین | 1197ق | شکسته نستعلیق | 3 | شناسنامه ← |
| 5 |
مجلس
تهران
|
3740/2 | علی اصغر نجف آبادی | قرن 13 | نسخ | 13 | شناسنامه ← |
| 6 |
دانشگاه
تهران
|
971/2 | محمد حسن فانی پسر حاج عبدالرسول حسینی زنوزی | صفر 1206ق | - | 6 | شناسنامه ← |
| 7 |
دانشگاه
تهران
|
3661/1 | کاظم بن عنایت الله | پنجشنبه 18 ربیع الثانی 1220ق | شکسته نستعلیق | 3 | شناسنامه ← |
| 8 |
مجلس
تهران
|
1207/23 | لطفعلی لواسانی | 1234ق | نستعلیق | 6 | شناسنامه ← |
| 9 |
مرعشی
قم
|
13217/3 | محمد بن علی اصغر قاینی | ذیحجه 1254ق | نستعلیق | 4 | شناسنامه ← |
| 10 |
مرعشی
قم
|
5081/7 | بیکاتب | 1267ق | نستعلیق | 5 | شناسنامه ← |
| 11 |
رضوی
مشهد
|
21258 | احمد حسینی | 1314ق | نسخ | 3 | شناسنامه ← |
| 12 |
الهیات
تهران
|
652/2 | محمد کاظم | 1348ق | نسخ | 7 | شناسنامه ← |
| 13 |
دائرة المعارف
تهران
|
438/2-عکسی | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 14 |
مرعشی
قم
|
13390/5 | ابوالقاسم حسینی لواسانی | 1349ق | نسخ | 7 | شناسنامه ← |
| 15 |
مجلس
تهران
|
10031/9 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق، نسخ | 8 | شناسنامه ← |
| 16 |
مجلس
تهران
|
5500/7 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 4 | شناسنامه ← |
| 17 |
قاضی طباطبائی
تبریز
|
بدون شماره/2 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 18 |
مجلس
تهران
|
1/9خوئی | بیکاتب | بیتاریخ | - | 7 | شناسنامه ← |