المحدث الفاصل بین الراوی و الواعی

● المحدث الفاصل بین الراوی و الواعی / درایه / عربی al-muḥaddiṯ-ul fāṣil bayn-ar rāwī wa-l wā‘ī رامهرمزی، حسن بن عبدالرحمن، - 360 قمری rāmhormozī, ḥasan ebn-e ‘abd-or-raḥmān(- 972) از نخستین مجموعه کتاب‌هایی است که در قواعد مربوط به قبول یا رد احادیث منسوب پیامبر (ص) نوشته شده و آن را اولین و بزرگترین کتاب در زمینه مصطلح الحدیث دانسته‌اند؛ چرا که قبل از ابن خلاد کتابی به جامعیت و تفصیل کتاب ماندگار وی یافت نمی‌شود. ابن حجر عسقلانی درباره این کتاب - در نزهة النظر فی شرح نخبة الفکر - نوشته است: «... و هو أول کتاب صنفت فی علوم الحدیث فی غالب الظن و ان کان یوجد قبله مصنفات مفردة فی أشیاء فنونه، لکن هذا أجمع ما جمع فی ذلک فی زمانه». رامهرمزی این کتاب را در رد کسانی نوشته که در صدد تضعیف شأن اهل حدیث بوده‌اند. وی ارزش و قدر طلاب حدیث را بازگو کرده و آنان را تشویق به مزین شدن به فضایل ناقلان حدیث نموده است. مطالب کتاب در قالب روایات بیان شده و سلسله اسناد روایات نیز درج شده است. برخی از سرفصل‌های کتاب: باب فضل الناقل لسنة رسول الله (ص)، باب فضل الطالب لسنة رسول الله (ص) و الراغب فیها و المستن بها، باب النیة فی طلب الحدیث، باب القول فی اوصاف الطالب و آدابه، القول فی التعالی و التنزل فی طلب الحدیث، القول فی فضل من جمع بین الروایة و الدرایة، القول فی المحدث، القول فی السؤال، باب الکتاب، باب من تجوز فی الأخذ، باب فی القراءة علی المحدث، باب القول فی الاجازة و المناولة، باب القول فی التحدیث و الأخبار، باب من قال باتباع اللفظ، القول فی التقدیم و التأخیر، باب المعارضة، باب المذاکرة، باب من کان یتهیب الروایة و یتوقاها و یکثر التشکیک، باب من کره کثره الروایة، باب من کره أن یروی أحسن ما عنده، باب من استثقل اعادة الحدیث، التبویب فی التصنیف، الجمع بین الرواة، المصنفون من رواة الفقه فی الأمصار. (حافظیان) آغاز: بسمله، صلی الله علی سیدنا محمد و آله و سلم تسلیما اخبرنا الشیخ الفقیه الأجل ... قال الحمدلله و لا اله الا الله و علی محمد نبی الله و آله صلوات الله اعترضت طایفة ممن یشنأ الحدیث و یبغض اهله فقالوا بتنقص اصحاب الحدیث و الازراء بهم چاپ: در 1391ق در بیروت، دار الفکر، تحقیق محمد عجاج الخطیب برای اولین بار چاپ تحقیقی شده [کشف الظنون 1612/2؛ بروکلمان، ذیل 274/1؛ فهرس المخطوطات المصورة 96/1؛ سزگین 193/1؛ ترجمه عربی 480/1 و 209/3]