شناسنامه کتابشناختی اثر
محبوب القلوب
mahbūb-ol qolūb
47
نسخه ثبتشده
از قرن 12 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/57656
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #57656
پدیدآور / مؤلف:
فراهی، برخوردار بن محمود
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 28، ص 436
تا 439
زبان و قالب:
فارسی
ردههای موضوعی:
داستان
عناوین دیگر و همتراز:
شمسه و قهقهه
(šamse va qahqahe)
محفل آرا
(mahfel-ārā)
رعنا و زیبا
(ra'nā va zībā)
اهدا / به درخواست:
منوچهر خان بن قرچقانی خان بیکلر بیکی دارالسلطنه اصفهان
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
مؤلف متخلص به «ممتاز» است، و از منشیان مغلقنویس دوره صفوی بودهاست. داستانهایی است عرفانی در اخلاق و آداب زندگی. نخست آن را به نام «رعنا و زیبا» نوشته و چون نسخه به دست قبایل وحشی به یغما میرود، بار دیگر به ذهن خود مراجعه کرده با اختلافهایی به نام «محفل آرا» مینگارد. سپس برای بار سوم در آن دست برده به نام «محبوب القلوب» آن را میسازدو بااینحال به شمسه و قهقهه نیز معروف است. در یک «مقدمه» و پنج«باب»: مقدمه: در آدابی که سبب رنگینی حیات جاوید است، در پنج «مقاله»: مقاله 1) آداب کدخدائی، 2) تربیت فرزند، 3) فواید ضیافت کردن، 4) بیان شکرگزاری نعمتها، 5) آداب تواضع و شرم؛ باب 1. آداب حسن خلق و نگاهداشتن دست و زبان؛ باب 2. تحصیل رفیق مناسب؛ باب 3. فواید قناعت؛ باب 4.در نظر التفات به کتاب؛ باب 5.در آداب و قواعد آدمیت و انسانیت؛ خاتمه: حکایت رعنا و زیبا.
آغاز اثر
« 1: چهره پرداز عرایس حریم عجز و نیاز و مصور نگارخانه فرنگ آب و رنگ این نسخه مسرت طراز یعنی برخوردار ترکمان متخلص به ممتازبموقف عرض ... »
سوابق و چاپهای اثر
مشار: 3306/3 و 4617/4؛ هند، بمبئی، امیرالدین، 1298 قمری، به اهتمام حسب فرمایش آقا رجبعلی صاحب شیرازی و میرزا محمد صاحب شیرازی؛ بمبئی، سنگی، 1298، وزیری بزرگ، 522ص
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
اشعار شمسه و قهقهه؛ مشتری خراسانی، محمد ابراهیم (1264-1305)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 241/11
مشترک پاکستان 976/6
فهرستواره منزوی 469/1
مشار فارسی 2619/2
مکتبة امیرالمؤمنین 632/2 و 375/1
متن فنخا
● محبوب القلوب = شمسه و قهقهه = محفل آرا = رعنا و زیبا / داستان / فارسی
mahbūb-ol qolūb = šamse va qahqahe = mahfel-ārā = ra'nā va zībā
فراهی، برخوردار بن محمود، ق 11 قمری
farāhī, barxūrdār ebn-e mahmūd(- 17c)
اهدا به: منوچهر خان بن قرچقانی خان بیکلر بیکی دارالسلطنه اصفهان
مؤلف متخلص به «ممتاز» است، و از منشیان مغلقنویس دوره صفوی بودهاست. داستانهایی است عرفانی در اخلاق و آداب زندگی. نخست آن را به نام «رعنا و زیبا» نوشته و چون نسخه به دست قبایل وحشی به یغما میرود، بار دیگر به ذهن خود مراجعه کرده با اختلافهایی به نام «محفل آرا» مینگارد. سپس برای بار سوم در آن دست برده به نام «محبوب القلوب» آن را میسازدو بااینحال به شمسه و قهقهه نیز معروف است. در یک «مقدمه» و پنج«باب»: مقدمه: در آدابی که سبب رنگینی حیات جاوید است، در پنج «مقاله»: مقاله 1) آداب کدخدائی، 2) تربیت فرزند، 3) فواید ضیافت کردن، 4) بیان شکرگزاری نعمتها، 5) آداب تواضع و شرم؛ باب 1. آداب حسن خلق و نگاهداشتن دست و زبان؛ باب 2. تحصیل رفیق مناسب؛ باب 3. فواید قناعت؛ باب 4.در نظر التفات به کتاب؛ باب 5.در آداب و قواعد آدمیت و انسانیت؛ خاتمه: حکایت رعنا و زیبا.
آغاز: 1: چهره پرداز عرایس حریم عجز و نیاز و مصور نگارخانه فرنگ آب و رنگ این نسخه مسرت طراز یعنی برخوردار ترکمان متخلص به ممتازبموقف عرض ...
2: بسمله، مناجات از اظهار ندامت و عصیان و طلب عفو و غفران از جناب ایزد سبحان عز اسمه. الهی بزرگی و حشمت تر است×× سرافرازی ملک و دولت تر است
3: بسمله. همای اوج فصاحت اعنی خامه نکته دان در فضای عالم دقایق سنجی چنین بال افشانی تحریر این مدعا میگردد ...
چاپ: مشار: 3306/3 و 4617/4؛ هند، بمبئی، امیرالدین، 1298 قمری، به اهتمام حسب فرمایش آقا رجبعلی صاحب شیرازی و میرزا محمد صاحب شیرازی؛ بمبئی، سنگی، 1298، وزیری بزرگ، 522ص
[الذریعة 241/11؛ مشترک پاکستان 976/6؛ فهرستواره منزوی 469/1؛ مشار فارسی 2619/2؛ مکتبة امیرالمؤمنین 632/2 و 375/1]
شرح و حواشی:
1- اشعار شمسه و قهقهه؛ مشتری خراسانی، محمد ابراهیم (1264-1305)
نسخههای خطی این اثر
47 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
رضوی
مشهد
|
4274 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 482 | شناسنامه ← |
| 2 |
طاهری شهاب
ساری
|
226 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 3 |
مسجد اعظم
قم
|
2423 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 194 | شناسنامه ← |
| 4 |
مفتاح
تهران
|
1166 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 5 |
مرکز احیاء
قم
|
1732 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 382 | شناسنامه ← |
| 6 |
گوهرشاد
مشهد
|
83 | بیکاتب | شنبه 15 ربیع الثانی1173ق | شکسته نستعلیق | 267 | شناسنامه ← |
| 7 |
فرهنگ و ارشاد
قائن
|
7 | بیکاتب | 5 ذیقعده1199ق | نستعلیق | 169 | شناسنامه ← |
| 8 |
مجلس
تهران
|
48 سرود | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 9 |
رضوی
مشهد
|
15873 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 51 | شناسنامه ← |
| 10 |
رضوی
مشهد
|
14274 | بیکاتب | اوایلقرن 13 | نستعلیق | 197 | شناسنامه ← |
| 11 |
ملک
تهران
|
826 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق، شکسته | 171 | شناسنامه ← |
| 12 |
سپهسالار
تهران
|
1752 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 13 |
سپهسالار
تهران
|
6972 | بیکاتب | قرن 13، برای میرزا حسین علی | نستعلیق | 212 | شناسنامه ← |
| 14 |
ملی
تهران
|
2098 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 355 | شناسنامه ← |
| 15 |
امام صادق
اردکان یزد
|
37 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 119 | شناسنامه ← |
| 16 |
رضوی
مشهد
|
23767 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 17 |
رضوی
مشهد
|
31680 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 293 | شناسنامه ← |
| 18 |
مرعشی
قم
|
14244/3 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 50 | شناسنامه ← |
| 19 |
مجلس
تهران
|
194-فیروز | بیکاتب | 1211ق، دارای سر لوح نقاشی | نستعلیق | 860 | شناسنامه ← |
| 20 |
مرعشی
قم
|
1910 | بیکاتب | 10 جمادی الثانی1214ق، به دستور حاجی محمد اسماعیل | نستعلیق | 343 | شناسنامه ← |
| 21 |
دانشگاه
تهران
|
5147 | محمد جواد بن ملا ابوالحسن | 1220ق، به فرمایش آقا محمد رضا | نستعلیق | 374 | شناسنامه ← |
| 22 |
مجلس
تهران
|
684 | بیکاتب | 1226ق | نستعلیق | 141 | شناسنامه ← |
| 23 |
مسجد اعظم
قم
|
1700 | محمد بن حاجی کریم قزوینی | 12 جمادی الاول1228ق | نستعلیق | 282 | شناسنامه ← |
| 24 |
ملی
تهران
|
285 | محمد لطیف ابن محمد شریف | 1228ق | نستعلیق | 255 | شناسنامه ← |
| 25 |
گلپایگانی
قم
|
1919-11/19 | میرزا بابا بن ملامحمد ابراهیم بن ملا محمد علی پرناک | 1234ق | نستعلیق، شکسته | 116 | شناسنامه ← |
| 26 |
جمعیت نشر فرهنگ
رشت
|
832م | بیکاتب | ذیحجه1235ق | نستعلیق | 308 | شناسنامه ← |
| 27 |
حججی
نجف آباد
|
97/2 | بیکاتب | 1238ق | نستعلیق | 44 | شناسنامه ← |
| 28 |
امام صادق
چالوس
|
131 | ابوالقاسم بن محمد امین بن محمد تقی بن محمد امین هرجی | دهه آخر شوال1240ق | نستعلیق | 185 | شناسنامه ← |
| 29 |
ملی
تهران
|
1899 | میرزا ابوطالب عبدالله الحسینی | 1240ق | نستعلیق | 133 | شناسنامه ← |
| 30 |
مجلس
تهران
|
3005 | علی اصغر مازندرانی شهور منظر | 1246ق | نستعلیق | 358 | شناسنامه ← |