نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

محبوب القلوب

mahbūb-ol qolūb
47 نسخه ثبت‌شده از قرن 12 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/57656
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #57656
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 28، ص 436 تا 439
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: داستان
عناوین دیگر و هم‌تراز:
شمسه و قهقهه (šamse va qahqahe) محفل آرا (mahfel-ārā) رعنا و زیبا (ra'nā va zībā)
اهدا / به درخواست: منوچهر خان بن قرچقانی خان بیکلر بیکی دارالسلطنه اصفهان

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

مؤلف متخلص به «ممتاز» است، و از منشیان مغلق‌نویس دوره صفوی بوده‌است. داستان‌هایی است عرفانی در اخلاق و آداب زندگی. نخست آن را به نام «رعنا و زیبا» نوشته و چون نسخه به دست قبایل وحشی به یغما می‌رود، بار دیگر به ذهن خود مراجعه کرده با اختلاف‌هایی به نام «محفل آرا» می‌نگارد. سپس برای بار سوم در آن دست برده به نام «محبوب القلوب» آن را می‌سازدو بااینحال به شمسه و قهقهه نیز معروف است. در یک «مقدمه» و پنج«باب»: مقدمه: در آدابی که سبب رنگینی حیات جاوید است، در پنج «مقاله»: مقاله 1) آداب کدخدائی، 2) تربیت فرزند، 3) فواید ضیافت کردن، 4) بیان شکرگزاری نعمتها، 5) آداب تواضع و شرم؛ باب 1. آداب حسن خلق و نگاهداشتن دست و زبان؛ باب 2. تحصیل رفیق مناسب؛ باب 3. فواید قناعت؛ باب 4.در نظر التفات به کتاب؛ باب 5.در آداب و قواعد آدمیت و انسانیت؛ خاتمه: حکایت رعنا و زیبا.
آغاز اثر
« 1: چهره پرداز عرایس حریم عجز و نیاز و مصور نگارخانه فرنگ آب و رنگ این نسخه مسرت طراز یعنی برخوردار ترکمان متخلص به ممتازبموقف عرض ... »
سوابق و چاپ‌های اثر
مشار: 3306/3 و 4617/4؛ هند، بمبئی، امیرالدین، 1298 قمری، به اهتمام حسب فرمایش آقا رجبعلی صاحب شیرازی و میرزا محمد صاحب شیرازی؛ بمبئی، سنگی، 1298، وزیری بزرگ، 522ص
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
اشعار شمسه و قهقهه؛ مشتری خراسانی، محمد ابراهیم (1264-1305)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 241/11 مشترک پاکستان 976/6 فهرستواره منزوی 469/1 مشار فارسی 2619/2 مکتبة امیرالمؤمنین 632/2 و 375/1

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● محبوب القلوب = شمسه و قهقهه = محفل آرا = رعنا و زیبا / داستان / فارسی mahbūb-ol qolūb = šamse va qahqahe = mahfel-ārā = ra'nā va zībā فراهی، برخوردار بن محمود، ق 11 قمری farāhī, barxūrdār ebn-e mahmūd(- 17c) اهدا به: منوچهر خان بن قرچقانی خان بیکلر بیکی دارالسلطنه اصفهان مؤلف متخلص به «ممتاز» است، و از منشیان مغلق‌نویس دوره صفوی بوده‌است. داستان‌هایی است عرفانی در اخلاق و آداب زندگی. نخست آن را به نام «رعنا و زیبا» نوشته و چون نسخه به دست قبایل وحشی به یغما می‌رود، بار دیگر به ذهن خود مراجعه کرده با اختلاف‌هایی به نام «محفل آرا» می‌نگارد. سپس برای بار سوم در آن دست برده به نام «محبوب القلوب» آن را می‌سازدو بااینحال به شمسه و قهقهه نیز معروف است. در یک «مقدمه» و پنج«باب»: مقدمه: در آدابی که سبب رنگینی حیات جاوید است، در پنج «مقاله»: مقاله 1) آداب کدخدائی، 2) تربیت فرزند، 3) فواید ضیافت کردن، 4) بیان شکرگزاری نعمتها، 5) آداب تواضع و شرم؛ باب 1. آداب حسن خلق و نگاهداشتن دست و زبان؛ باب 2. تحصیل رفیق مناسب؛ باب 3. فواید قناعت؛ باب 4.در نظر التفات به کتاب؛ باب 5.در آداب و قواعد آدمیت و انسانیت؛ خاتمه: حکایت رعنا و زیبا. آغاز: 1: چهره پرداز عرایس حریم عجز و نیاز و مصور نگارخانه فرنگ آب و رنگ این نسخه مسرت طراز یعنی برخوردار ترکمان متخلص به ممتازبموقف عرض ... 2: بسمله، مناجات از اظهار ندامت و عصیان و طلب عفو و غفران از جناب ایزد سبحان عز اسمه. الهی بزرگی و حشمت تر است×× سرافرازی ملک و دولت تر است 3: بسمله. همای اوج فصاحت اعنی خامه نکته دان در فضای عالم دقایق سنجی چنین بال افشانی تحریر این مدعا میگردد ... چاپ: مشار: 3306/3 و 4617/4؛ هند، بمبئی، امیرالدین، 1298 قمری، به اهتمام حسب فرمایش آقا رجبعلی صاحب شیرازی و میرزا محمد صاحب شیرازی؛ بمبئی، سنگی، 1298، وزیری بزرگ، 522ص [الذریعة 241/11؛ مشترک پاکستان 976/6؛ فهرستواره منزوی 469/1؛ مشار فارسی 2619/2؛ مکتبة امیرالمؤمنین 632/2 و 375/1] شرح و حواشی: 1- اشعار شمسه و قهقهه؛ مشتری خراسانی، محمد ابراهیم (1264-1305)

نسخه‌های خطی این اثر

47 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
31
رضوی
مشهد
31680 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 293 شناسنامه ←
32
رضوی
مشهد
23767 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق - شناسنامه ←
33
امام صادق
اردکان یزد
37 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 119 شناسنامه ←
34
ملی
تهران
2098 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 355 شناسنامه ←
35
سپهسالار
تهران
6972 بی‌کاتب قرن 13، برای میرزا حسین علی نستعلیق 212 شناسنامه ←
36
سپهسالار
تهران
1752 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق - شناسنامه ←
37
ملک
تهران
826 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق، شکسته 171 شناسنامه ←
38
رضوی
مشهد
14274 بی‌کاتب اوایل‌قرن 13 نستعلیق 197 شناسنامه ←
39
رضوی
مشهد
15873 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 51 شناسنامه ←
40
مجلس
تهران
48 سرود بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق - شناسنامه ←
41
فرهنگ و ارشاد
قائن
7 بی‌کاتب 5 ذیقعده1199ق نستعلیق 169 شناسنامه ←
42
گوهرشاد
مشهد
83 بی‌کاتب شنبه 15 ربیع الثانی1173ق شکسته نستعلیق 267 شناسنامه ←
43
مرکز احیاء
قم
1732 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 382 شناسنامه ←
44
مفتاح
تهران
1166 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق - شناسنامه ←
45
مسجد اعظم
قم
2423 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 194 شناسنامه ←
46
طاهری شهاب
ساری
226 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق - شناسنامه ←
47
رضوی
مشهد
4274 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 482 شناسنامه ←