نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

محبوب القلوب

mahbūb-ol qolūb
47 نسخه ثبت‌شده از قرن 12 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/57656
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #57656
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 28، ص 436 تا 439
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: داستان
عناوین دیگر و هم‌تراز:
شمسه و قهقهه (šamse va qahqahe) محفل آرا (mahfel-ārā) رعنا و زیبا (ra'nā va zībā)
اهدا / به درخواست: منوچهر خان بن قرچقانی خان بیکلر بیکی دارالسلطنه اصفهان

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

مؤلف متخلص به «ممتاز» است، و از منشیان مغلق‌نویس دوره صفوی بوده‌است. داستان‌هایی است عرفانی در اخلاق و آداب زندگی. نخست آن را به نام «رعنا و زیبا» نوشته و چون نسخه به دست قبایل وحشی به یغما می‌رود، بار دیگر به ذهن خود مراجعه کرده با اختلاف‌هایی به نام «محفل آرا» می‌نگارد. سپس برای بار سوم در آن دست برده به نام «محبوب القلوب» آن را می‌سازدو بااینحال به شمسه و قهقهه نیز معروف است. در یک «مقدمه» و پنج«باب»: مقدمه: در آدابی که سبب رنگینی حیات جاوید است، در پنج «مقاله»: مقاله 1) آداب کدخدائی، 2) تربیت فرزند، 3) فواید ضیافت کردن، 4) بیان شکرگزاری نعمتها، 5) آداب تواضع و شرم؛ باب 1. آداب حسن خلق و نگاهداشتن دست و زبان؛ باب 2. تحصیل رفیق مناسب؛ باب 3. فواید قناعت؛ باب 4.در نظر التفات به کتاب؛ باب 5.در آداب و قواعد آدمیت و انسانیت؛ خاتمه: حکایت رعنا و زیبا.
آغاز اثر
« 1: چهره پرداز عرایس حریم عجز و نیاز و مصور نگارخانه فرنگ آب و رنگ این نسخه مسرت طراز یعنی برخوردار ترکمان متخلص به ممتازبموقف عرض ... »
سوابق و چاپ‌های اثر
مشار: 3306/3 و 4617/4؛ هند، بمبئی، امیرالدین، 1298 قمری، به اهتمام حسب فرمایش آقا رجبعلی صاحب شیرازی و میرزا محمد صاحب شیرازی؛ بمبئی، سنگی، 1298، وزیری بزرگ، 522ص
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
اشعار شمسه و قهقهه؛ مشتری خراسانی، محمد ابراهیم (1264-1305)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 241/11 مشترک پاکستان 976/6 فهرستواره منزوی 469/1 مشار فارسی 2619/2 مکتبة امیرالمؤمنین 632/2 و 375/1

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● محبوب القلوب = شمسه و قهقهه = محفل آرا = رعنا و زیبا / داستان / فارسی mahbūb-ol qolūb = šamse va qahqahe = mahfel-ārā = ra'nā va zībā فراهی، برخوردار بن محمود، ق 11 قمری farāhī, barxūrdār ebn-e mahmūd(- 17c) اهدا به: منوچهر خان بن قرچقانی خان بیکلر بیکی دارالسلطنه اصفهان مؤلف متخلص به «ممتاز» است، و از منشیان مغلق‌نویس دوره صفوی بوده‌است. داستان‌هایی است عرفانی در اخلاق و آداب زندگی. نخست آن را به نام «رعنا و زیبا» نوشته و چون نسخه به دست قبایل وحشی به یغما می‌رود، بار دیگر به ذهن خود مراجعه کرده با اختلاف‌هایی به نام «محفل آرا» می‌نگارد. سپس برای بار سوم در آن دست برده به نام «محبوب القلوب» آن را می‌سازدو بااینحال به شمسه و قهقهه نیز معروف است. در یک «مقدمه» و پنج«باب»: مقدمه: در آدابی که سبب رنگینی حیات جاوید است، در پنج «مقاله»: مقاله 1) آداب کدخدائی، 2) تربیت فرزند، 3) فواید ضیافت کردن، 4) بیان شکرگزاری نعمتها، 5) آداب تواضع و شرم؛ باب 1. آداب حسن خلق و نگاهداشتن دست و زبان؛ باب 2. تحصیل رفیق مناسب؛ باب 3. فواید قناعت؛ باب 4.در نظر التفات به کتاب؛ باب 5.در آداب و قواعد آدمیت و انسانیت؛ خاتمه: حکایت رعنا و زیبا. آغاز: 1: چهره پرداز عرایس حریم عجز و نیاز و مصور نگارخانه فرنگ آب و رنگ این نسخه مسرت طراز یعنی برخوردار ترکمان متخلص به ممتازبموقف عرض ... 2: بسمله، مناجات از اظهار ندامت و عصیان و طلب عفو و غفران از جناب ایزد سبحان عز اسمه. الهی بزرگی و حشمت تر است×× سرافرازی ملک و دولت تر است 3: بسمله. همای اوج فصاحت اعنی خامه نکته دان در فضای عالم دقایق سنجی چنین بال افشانی تحریر این مدعا میگردد ... چاپ: مشار: 3306/3 و 4617/4؛ هند، بمبئی، امیرالدین، 1298 قمری، به اهتمام حسب فرمایش آقا رجبعلی صاحب شیرازی و میرزا محمد صاحب شیرازی؛ بمبئی، سنگی، 1298، وزیری بزرگ، 522ص [الذریعة 241/11؛ مشترک پاکستان 976/6؛ فهرستواره منزوی 469/1؛ مشار فارسی 2619/2؛ مکتبة امیرالمؤمنین 632/2 و 375/1] شرح و حواشی: 1- اشعار شمسه و قهقهه؛ مشتری خراسانی، محمد ابراهیم (1264-1305)

نسخه‌های خطی این اثر

47 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
31
مجلس
تهران
211-بهار نامشخص - - - شناسنامه ←
32
سپهسالار
تهران
6890 بی‌کاتب یک شنبه 26 شوال 1251ق نستعلیق 79 شناسنامه ←
33
عبدالعظیم
تهران
636/2 محمد حسن بن ملامهدی محرر ربیع الثانی 1262ق، به دستور آقا میرزا محمد تقی شیخ السلام نستعلیق 49 شناسنامه ←
34
مرعشی
قم
13041/1 محمد حسین بن لطفعلی خوانساری 22 رجب 1271ق نستعلیق 100 شناسنامه ←
35
مرعشی
قم
15871 محمد کریم بن محمد شفیع دوشنبه 11 ربیع الثانی 1271ق شکسته نستعلیق 211 شناسنامه ←
36
لغت نامه دهخدا
تهران
274 میرزا طیب تفرشی دوشنبه 26 رمضان 1274ق نستعلیق - شناسنامه ←
37
الهیات
مشهد
771 بی‌کاتب 1278ق نستعلیق 298 شناسنامه ←
38
مرکز احیاء
قم
1897 بی‌کاتب 13 ذیقعده 1294ق نستعلیق، شکسته 147 شناسنامه ←
39
مجلس
تهران
8968/6 بی‌کاتب اوایل قرن14 نستعلیق، شکسته 1 شناسنامه ←
40
گلپایگانی
قم
6154-31/34 محمد شفیع بن حاج محمد رضا گلپایگانی یک‌شنبه 15ذیحجه1320ق نستعلیق 620 شناسنامه ←
41
رضوی
مشهد
19173/1 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق - شناسنامه ←
42
رضوی
مشهد
25165 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق - شناسنامه ←
43
رضوی
مشهد
27195 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق - شناسنامه ←
44
ملی
تهران
17003 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
45
رضوی
مشهد
9544 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
46
رضوی
مشهد
13751 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
47
رضوی
مشهد
11786 بی‌کاتب بی‌تاریخ شکسته نستعلیق 122 شناسنامه ←