المحاسن و المنشآت

● المحاسن و المنشآت / اخلاق / فارسی al-mahāsen va-l monša’āt تاریخ تألیف: پنج‌شنبه 8 شعبان 819ق؛ محل تألیف: قم در سه «باب»: باب 1. در نه «فصل»: فصل 1) در نسخه نیست، 2) مکارم اخلاق، 3)عدل و احسان، 4) سخاوت، 5) شجاعت، 6)عفو و اغماض، 7) زوال نعیم و ترغیب در احراز سعادت اخروی، 8) صبر (از اینجا برمی‌آید که مؤلف از یزد به قم و ری رفته)، 9) شکر (از اینجا برمی‌آید که او از قزوین گذشته به صحبت خواجه شرف الدین رسیده و در این سال نیمه مال قزوین سیورغال امیرانشاه شده بود. از حضرت خاقانی یاد می‌کند)؛ باب 2. ترسلی مختصر در نه «فصل»: 1) خطاب سلاطین و جواب به خطاب سلاطین، 2) خطاب امرا و جواب خطاب امرا، 3) خطاب وزرا و جواب خطاب وزرا، 4) مکتوب مؤلف کتاب از زبان امیرزاده به سید نعمة الله، 5) خطاب قضات و جواب خطاب قضات، 6) تهنیت فتح و تهنیت صحت، 7) در تعازی و تعزیت ملوک و تعزیت نامه به والده در مرگ برادر، 8) در آنچه بیش از ملاقات نویسند، 9) مکتوبات متفرقه در آن «مکتوبی [آمده] که در اوایل سنه 714 از زبان امیر اعظم الیاس خواجه بهادر با میر اعظم قرایوسف نوشته در فصل بهار»، خاتمه باب دوم؛ باب 3. در ابیات فارسی که تلفیق آن در عبارات محاورات و مراسلات و غیرها مناسب باشد در نه «فصل»: 1) توحید و مناجات، 2) نعت رسول، 3) مواعظ و نصایح، 4) تدبیرات ارباب و صفت عقلا و فواید صحبت ایشان، 5) عزلت و قناعت، 6) انقلاب ایام و تسلط لئام و ضعف و انحطاط کرام، 7) در آنچه ایراد آن در اثنای مکتوبات و مراسلات مناسب باشد، 8) ابیات متفرقه، 9) در معمیات. [فهرستواره منزوی 598/6]