مجموعة الصنائع

● مجموعة الصنائع = مجموع الصنایع = صنایع = جواهر الصنائع / شیمی / فارسی majmū‘at-os sanāye‘ = majmū‘-os sanāye‘ = sanāye‘ = javāher-os sanāye‘ حکیم مغربی، میر یحیی hakīm-e maqrebī, mīr yahyā همان که برخی از میر یحیی مغربی و یا از زین العابدین از روزگار اورنگ زیب (1069-1118ق)و برخی از محمد مراد نامی و برخی از عبدالله حسینی و برخی از محمد حسن بن علی کثنوی (-1297ق) دانسته‌اند و در بسیاری از نسخه‌ها ناشناس آمده است. با توجه به نسخه‌هایی به تاریخ کتابت 990 (نسخه مجلس) و 1005ق (نسخه دانشگاه)، انتساب نگارش به زمان اورنگ زیب و پس از او منتفی است و میر یحیی نیز زمانش معلوم نیست.در چهل و پنج«باب» و یکصد و پنجاه و دو«فصل» [شماره باب‌ها و فصول در نسخه‌ها یکسان نیست]: باب 1. در ساختن مروارید، هفت فصل؛ 2. در ساختن لعل و یاقوت دو فصل؛ 3. در ساختن و جلا دادن مروارید چهار فصل؛ 4. اندر حل کردن زر، چهار فصل؛ 5. در ساختن زمرد و زبرجد لطیف سه فصل ...؛ 10. در ساختن تیغهای فرنگی دو فصل ...؛ 15. در صفت خضابی که عورتان دست و انگشتان را بآن رنگ کنند ...؛ 20. در شنگرف بکار بردن ...؛ 31. در صفت الکتاب ...؛ 35. در ساختن سیب سخن گوی ...؛ 40. در صفت ساختن نیل ...؛ 45. در صفت آتش بازی و ساخت باروت جهت جنگ و شکار به‌موجب عیاری که در فرنگستان و چین و روس و فرنج نیشابور می‌سازند، سه فصل. آغاز: بسمله. حمد و سپاس بدیع الاساس حضرت صانعی را که مجموعه وجود و جمیع موجودات نقطه ای از پرتو آثار صنع و کمال قدرت او است. آثار صنع بین که درین گلشن کرم ××هردم لطیفه‌ای بوجود آید از عدم... اما بعد بر خاطر ... ارباب الباب و هنرمندان صناعت بضاعت ... آن اهل دلان که در صناعت ×× دارند همه هنر بضاعت. مخفی نماند که در عرصه عالم از هنر لطیف تر بضاعتی نیست ... چون این ضعیف خاکسار در جمیع فنون سعی بلیغ برده و از هر خرمنی خوشه ای بدست آمده و در خدمت بسی استادان طریق سپرده و انواع هنر مشاهده نموده و آزموده ... این کتاب ... «مجموعة الصنایع» نام کردم ... و این مجموعه صدو شصت هنر که هر یکی در ذات خود بی نظیر و پسندیده است و برگزیده در چهل باب تقسیم شده و در صد و چهل فصل است چاپ: مصر، 1323ق؛ بمبئی، 1295 ق