نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

مجالس در تفسیر سوره حمد و آیاتی از سوره بقره

majāles dar tafsīr-e sūre-ye hamd va āyātī az sūre-ye baqare
/w/56869
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #56869
پدیدآور / مؤلف: ناشناخته
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 28، ص 56 تا 57
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: عرفان و تصوف تفسیر

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

مجالسی عرفانی است با نثری مسجع در تفسیر سوره حمد و آیاتی از اوایل سوره بقره. حدود 26 «مجلس» است و برخی از آنها نامرتب می‌باشد. هر مجلس دارای خطبه است. در آغاز هر مجلس، آیه‌ای آورده، سپس حدیثی، آنگاه وارد بحث شده است. وی این مجالس را در ماه مبارک رمضان برای مستمعین بیان می‌کرده، بیشتر احادیث آن از اهل سنت است. در پایان برخی از مجالس آن چنین نوشته شده: «تم المجلس الاول، تم المجلس الثالث، تم المجلس الرابع و تم المجلس العاشر». از شبلی، ابوالقاسم قشیری، عطار نیشابوری، سعدی شیرازی، غزالی، فخر رازی، زمخشری، بیضاوی و دیگران نقل کرده است. با توجه به اشعاری که از خواجه حافظ شیرازی ( - 791ق)آورده، می‌توانیم بگوییم که وی پس از حافظ می‌زیسته است. جد وی نظام الدین احمد بودهو «نظام» تخلص می‌کرده است. وی از جدش بسیار یاد کرده و اشعار بسیاری از او را آورده: در برگ اول آمده: «اما بعد، فقد حدثنی جدی و مولای فی دینی و دنیای استاد المحدثین ... نظام العالمین سمی حبیب الله رب العالمین اعلی الله تعالی درجته فیاعلی علیین باسناده العالی علی التعاقب و التوالی الی ابن عمر رضی الله عنهما ...»؛ در برگ 17: «اما بعد، فقد حدثنی قطب ائمة العرفان مقتدی اهل الایمان سمی حبیب الله الکریم الدیان ...»؛ در برگ 26: «اما بعد، فقد حدثنی سیدی و سندی ... سمی حبیب الله الملک الصمد نظام الحقیقة والشریعة و التقوی والدین احمد اعلی الله درجته ...»؛ در برگ 55: «کما قاله الحضرة المقدسة الاحمدیة قدس الله روحه: خیز تا برگ طریق عالم عقبی کنیم ×× ساز زاد و مرکبی از طاعت و تقوی کنیم ... / آستین بر دامن هستی گر افشانی نظام ×× ما کنار و جیبت از فیض بقا دریا کنیم»؛ در برگ 56: «که حضرت مقدسه نظامیه فرموده: اگر ما راست زین سان شرمساری ×× بود فردا فراوان شرمساری ... / نظاما آه از آن ساعت که یابد ×× گدا در نزد سلطان شرمساری»؛ در برگ 75: «حضرت مقدسه احمدیه چنین فرماید: بخرقه کار میسر نمی‌شود درویش ×× که اشک سرخ و رخ زرد باید و دل ریش ... / بگو نظام که تا کی بخلق مشغولی ×× خدایرا طلب و خلق را مجو زین بیش ...»؛ در برگ 39 چنین آمده: «به حق جد نظام ای کریم در گذران ×× گناه خلق جهان آنچه باشد از کم و بیش». شاید از این بیت اخیر بتوان استفاده کرد که تخلص خودش نیز نظام بوده است.

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● مجالس در تفسیر سوره حمد و آیاتی از سوره بقره / عرفان و تصوف، تفسیر / فارسی majāles dar tafsīr-e sūre-ye hamd va āyātī az sūre-ye baqare مجالسی عرفانی است با نثری مسجع در تفسیر سوره حمد و آیاتی از اوایل سوره بقره. حدود 26 «مجلس» است و برخی از آنها نامرتب می‌باشد. هر مجلس دارای خطبه است. در آغاز هر مجلس، آیه‌ای آورده، سپس حدیثی، آنگاه وارد بحث شده است. وی این مجالس را در ماه مبارک رمضان برای مستمعین بیان می‌کرده، بیشتر احادیث آن از اهل سنت است. در پایان برخی از مجالس آن چنین نوشته شده: «تم المجلس الاول، تم المجلس الثالث، تم المجلس الرابع و تم المجلس العاشر». از شبلی، ابوالقاسم قشیری، عطار نیشابوری، سعدی شیرازی، غزالی، فخر رازی، زمخشری، بیضاوی و دیگران نقل کرده است. با توجه به اشعاری که از خواجه حافظ شیرازی ( - 791ق)آورده، می‌توانیم بگوییم که وی پس از حافظ می‌زیسته است. جد وی نظام الدین احمد بودهو «نظام» تخلص می‌کرده است. وی از جدش بسیار یاد کرده و اشعار بسیاری از او را آورده: در برگ اول آمده: «اما بعد، فقد حدثنی جدی و مولای فی دینی و دنیای استاد المحدثین ... نظام العالمین سمی حبیب الله رب العالمین اعلی الله تعالی درجته فیاعلی علیین باسناده العالی علی التعاقب و التوالی الی ابن عمر رضی الله عنهما ...»؛ در برگ 17: «اما بعد، فقد حدثنی قطب ائمة العرفان مقتدی اهل الایمان سمی حبیب الله الکریم الدیان ...»؛ در برگ 26: «اما بعد، فقد حدثنی سیدی و سندی ... سمی حبیب الله الملک الصمد نظام الحقیقة والشریعة و التقوی والدین احمد اعلی الله درجته ...»؛ در برگ 55: «کما قاله الحضرة المقدسة الاحمدیة قدس الله روحه: خیز تا برگ طریق عالم عقبی کنیم ×× ساز زاد و مرکبی از طاعت و تقوی کنیم ... / آستین بر دامن هستی گر افشانی نظام ×× ما کنار و جیبت از فیض بقا دریا کنیم»؛ در برگ 56: «که حضرت مقدسه نظامیه فرموده: اگر ما راست زین سان شرمساری ×× بود فردا فراوان شرمساری ... / نظاما آه از آن ساعت که یابد ×× گدا در نزد سلطان شرمساری»؛ در برگ 75: «حضرت مقدسه احمدیه چنین فرماید: بخرقه کار میسر نمی‌شود درویش ×× که اشک سرخ و رخ زرد باید و دل ریش ... / بگو نظام که تا کی بخلق مشغولی ×× خدایرا طلب و خلق را مجو زین بیش ...»؛ در برگ 39 چنین آمده: «به حق جد نظام ای کریم در گذران ×× گناه خلق جهان آنچه باشد از کم و بیش». شاید از این بیت اخیر بتوان استفاده کرد که تخلص خودش نیز نظام بوده است.

نسخه‌های خطی این اثر

1 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مرعشی
قم
15259 بی‌کاتب اواخر قرن 9 یا اوایل قرن 10 نسخ 224 شناسنامه ←