مجاز الفرسان الى مجاز القرآن

● مجاز الفرسان الى مجاز القرآن / علوم قرآن / عربی majāz-ul fursān ilā majāz-il qur’ān سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506) وی این کتاب را از «الاشارة الى الايجاز فی بعض انواع المجاز» نوشته ابومحمد عزالدین عبدالعزیز بن عبدالسلام بن ابی القاسم بن حسن سلمی معروف به ابن عبد السلام (-666ق) که در شناخت حقیقت و مجاز قرآن است انتخاب و خلاصه نموده است. باید بگوییم با فحصی که به عمل آمد در مآخذ چنین تألیفی برای سیوطی ندیدیم بلکه به استناد به یادداشت پشت ورق اول نگاشتیم که در آن چنین نوشته‌اند: «مجاز القرآن لابن عبدالسلام عبدالعزیز سلطان العلماء المصرى الشافعى الدمشقى المتوفى سنة ستين و ستمائة اختصره جلال الدین السيوطى و سماه مجاز الفرسان الى مجاز القرآن ذا فی كشف الظنون عن اسامى الكتب و الفنون». چنانکه اشاره شد ابن عبدالسلام «الاشارة الى الایجاز» دارد نه مجاز القرآن، ضمناً در کشف الظنون که به آن ارجاع داده شده این دو عنوان (مجاز الفرسان و مجاز القرآن) برای هر دو مؤلف یاد شده مذکور نیست. برای آشنایی با این اثر به یک مورد از مباحث آن اشاره می‌شود: «الباب الثالث نسبة الفعل الى سبب سببه و ذلك فی قوله تعالى و منهم من يقول ائذن لى و لاتفتنى نسب الفتنة الى الرسول صلى الله عليه و سلم لأنه اذا امره بالخروج كان ذلك سببا فی خروجه و كان خروجه سببا لرؤيته بنات الاصغر و كان رؤيته لهن سببا لافتتانه بهن و يتفرع من ذلك فصول الفصل الأول فی نسبة الفعل الى الآمر به. الفصل الثانى نسبة الفعل الى الاذن فيه. الفصل الثالث فى نسبة الفعل الى الكل لأن البعض فعله...».