شناسنامه کتابشناختی اثر
المثلث فی اللغة
al-muṯallaṯ fī-l luġa
18
نسخه ثبتشده
از قرن 8 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/56732
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #56732
پدیدآور / مؤلف:
قطرب، محمد بن مستنیر
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 27، ص 915
تا 916
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
لغت
عناوین دیگر و همتراز:
مثلثات قطرب
(muṯallaṯāt-i quṭrub)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
مثلث در کلام عرب کلمهای است که بهفتح و ضم و کسر حرف اول استعمال شود و در هر صورت معنای خاصی دهد. نخستین کسی که به گردآوری مثلثات پرداخت، قطرب نحوی بود. درباره اثر او اختلاف است. برخی نوشته او را به نثر میدانند و گروهی هم آن را به نظم. برخی هم هر دو را به او منسوب میکنند. بیشترین اختلاف انتساب مربوط به ارجوزهای است که در صدد معرفی آنیم. این ارجوزه شصت و چند بیتی را بعضی از قطرب میدانند و گروهی آن را شرح اثر قطرب میدانند و گروهی آن را شرح اثر قطرب و به عبدالوهاب بن حسین مهلبی (685ق) نسبت میدهند.
آغاز اثر
« هذا کتاب المثلث و هو اسم تراه فی الکتابة صورة واحدة و هو ينصرف على ثلثة معان فمنه السلام، السلام، السلام. »
سوابق و چاپهای اثر
تونس، الدار العربية للکتاب، محقق: رضا السویسی، چاپ اول، 147ص، 1397ق.
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
المثلث = منظومة فی مثلثات قطرب؛ وراق، عبدالوهاب بن حسین (-685)
شرح مثلثات قطرب؛ وراق، عبدالوهاب بن حسین (-685)
شرح نظم المثلث للقطرب؛ قادری انصاری، محمد بن ابی بکر (-903)
نظم المثلث القطرب (قصيدة فی )؛ ادیب وراق، ابوالقاسم
المنظومة السنية فی بیان الاسماء اللغوية = منظومة فی مثلثات قطرب = ارجوزة فی المثلثات اللغوية؛ ازهری، ابراهیم
شرح نظم المثلث للقطرب = شرح مثلث القطرب؛ محمد بن زریق
نظم مثلثات قطرب؛ علی بن مطر
شرح مثلثات قطرب
المثلث فی اللغة (ترجمه)
مثلثات قطرب (منظوم)
مثلثات قطرب (ترجمه)(3عنوان)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
کشف الظنون 1586/2-1587
ذخائر التراث العربی 766/2
مکتبة امیرالمومنین 208/4
مخطوطات اللغة العربية، ص563-564
فرهنگنامههای عربی به فارسی ص208-209
ظاهریه، لغت، ص97-99 و 187-188
سزگین 62/8-64
فهرس المصورات جامعة ام القری، 414/1-416
دنا، 1271/8
متن فنخا
● المثلث فی اللغة = مثلثات قطرب / لغت / عربی
al-muṯallaṯ fī-l luġa = muṯallaṯāt-i quṭrub
قطرب، محمد بن مستنیر، - 206 قمری
qotrob, mohammad ebn-e mostanīr ( - 822)
مثلث در کلام عرب کلمهای است که بهفتح و ضم و کسر حرف اول استعمال شود و در هر صورت معنای خاصی دهد. نخستین کسی که به گردآوری مثلثات پرداخت، قطرب نحوی بود. درباره اثر او اختلاف است. برخی نوشته او را به نثر میدانند و گروهی هم آن را به نظم. برخی هم هر دو را به او منسوب میکنند. بیشترین اختلاف انتساب مربوط به ارجوزهای است که در صدد معرفی آنیم. این ارجوزه شصت و چند بیتی را بعضی از قطرب میدانند و گروهی آن را شرح اثر قطرب میدانند و گروهی آن را شرح اثر قطرب و به عبدالوهاب بن حسین مهلبی (685ق) نسبت میدهند.
آغاز: هذا کتاب المثلث و هو اسم تراه فی الکتابة صورة واحدة و هو ينصرف على ثلثة معان فمنه السلام، السلام، السلام.
آغاز2: یا مولعا بالغضب ×× و الهجر و التجنب / حبک قد برح بی ×× فی جده و اللعب
چاپ: تونس، الدار العربية للکتاب، محقق: رضا السویسی، چاپ اول، 147ص، 1397ق.
[کشف الظنون 1586/2-1587؛ ذخائر التراث العربی 766/2؛ مکتبة امیرالمومنین 208/4؛ مخطوطات اللغة العربية، ص563-564؛ فرهنگنامههای عربی به فارسی ص208-209؛ ظاهریه، لغت، ص97-99 و 187-188؛ سزگین 62/8-64؛ فهرس المصورات جامعة ام القری، 414/1-416؛ دنا، 1271/8]
شرح و حواشی:
1- المثلث = منظومة فی مثلثات قطرب؛ وراق، عبدالوهاب بن حسین (-685)
2- شرح مثلثات قطرب؛ وراق، عبدالوهاب بن حسین (-685)
3- شرح نظم المثلث للقطرب؛ قادری انصاری، محمد بن ابی بکر (-903)
4- نظم المثلث القطرب (قصيدة فی )؛ ادیب وراق، ابوالقاسم
5- المنظومة السنية فی بیان الاسماء اللغوية = منظومة فی مثلثات قطرب = ارجوزة فی المثلثات اللغوية؛ ازهری، ابراهیم
6- شرح نظم المثلث للقطرب = شرح مثلث القطرب؛ محمد بن زریق
7- نظم مثلثات قطرب؛ علی بن مطر
8- شرح مثلثات قطرب
9- المثلث فی اللغة (ترجمه)
10- مثلثات قطرب (منظوم)
11- مثلثات قطرب (ترجمه)(3عنوان)
نسخههای خطی این اثر
18 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
دانشگاه
تهران
|
1343/2 | بیکاتب | قرن 7 | نسخ | 1 | شناسنامه ← |
| 2 |
مجلس
تهران
|
10071/4 | بیکاتب | قرن 8 | نسخ | 7 | شناسنامه ← |
| 3 |
مجلس
تهران
|
9459/5 | محمد بن محمدبن احمد موفق اردکانی | 729ق | نسخ | 3 | شناسنامه ← |
| 4 |
مجلس
تهران
|
6 سرود | بیکاتب | 797ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 5 |
مجلس
تهران
|
13600/2 | محمد بن داود بن علی بن منصور آبی شافعی | شعبان812ق | نسخ | 41 | شناسنامه ← |
| 6 |
ملک
تهران
|
1626/15 | بیکاتب | 854ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 7 |
مرکز احیاء
قم
|
1582/7 | ابراهیم بن علی بن یحیی بن محمد بن عیسی بن اسعد سعدی مالکی مرادی مذحجی | 861-862ق | نسخ | 10 | شناسنامه ← |
| 8 |
دانشگاه
تهران
|
2059/4 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 7 | شناسنامه ← |
| 9 |
مجلس
تهران
|
121/2 سرود | ابوالفارسی، خاک علی بن علی | 1042ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 10 |
مجلس
تهران
|
4900/61 | بیکاتب | 1081ق | نسخ | 2 | شناسنامه ← |
| 11 |
رضوی
مشهد
|
22227 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 2 | شناسنامه ← |
| 12 |
حقوق
تهران
|
75/2 - ب | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 5 | شناسنامه ← |
| 13 |
مجلس
تهران
|
8829/2 | عبدالله بن طاهر صايم الدهر حسینی | 1201ق، برای حسین نجل احمد بن حسین قرشی | نسخ | 3 | شناسنامه ← |
| 14 |
رضوی
مشهد
|
23483 | بیکاتب | 1126ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 15 |
رضوی
مشهد
|
23464 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 16 |
مدرسه غرب
همدان
|
4779/3 | بیکاتب | بیتاریخ | شکسته نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 17 |
نمازی
خوی
|
204/2 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 18 |
مجلس
تهران
|
6368/12 | بیکاتب | بیتاریخ | - | 4 | شناسنامه ← |