مبدأ و معاد

● مبدأ و معاد= زبدة الحقايق / عرفان و تصوف / فارسی mabda’ va ma‘ād = zobdat-ol haqāyeq نسفی، عزیزالدین بن محمد، ق7قمری nasafī, ‘azīz-od-dīn ebn-e mohammad ( - 13c) تاریخ تألیف: محرم 689ق رساله‌ای متوسط دربیان مبدأ و معاد وتوحید به روش صوفیان که دردو «باب» تنظیم شده: باب 1. عالم کبیر در سه «اصل»: سخن اهل شریعت، سخن اهل حکمت، سخن اهل وحدت؛ باب 2. عالم صغیر در سه «اصل»: 1) در مراتب انسان، 2) در بیان این که انسان صغیر نمودار عالم کبیر است 3) در بیان آن که سلوک چیست و نیت سالک در سلوک چیست. هر چند مطالبی در این زمینه، در الانسان الکامل چاپ شده، ولی رساله در دست در آن نیامده است.شاید این فصل‌هااز چند رساله باشد که در هم آمیخته شده است. آغاز: بسمله ... حمدله ... چنین گوید ... عزیز بن محمد نسفی الصوفی که جماعتی درویشان ... ازین بیچاره در خواست کردند که میباید در معرفت عالم کبیر و صغیر و در معرفت مبدء و معاد رساله ای جمع کنید و بیان کنید که مبدء هر یک جدا است مبدء جمله یکیست و بیان کنید که نزول چیست و عروج چیست ... آنگاه دیگر در خواست کردند که باید سخن هر طایفه نقلی کنید بی میل تعصب نقل کنید و از خود ترجیح سخن هیچ طایفه نکنید آنچنانکه هر طایفه گفتند بیارید در خواست اجابت کردید. و بنای این رساله بر دو باب نهادیم و نام رساله مبدء و معاد کردیم ... انجام: دوزخ وی تنگ تر شود ای درویش سالکان را از ابتدای سلوک تا انتهای سلوک این رساله کفایت است والله اعلم بالصواب واليه يرجع المآب. چاپ: تهران، 1353ش، چاپ سنگی [نسخه‌های خطی فارسی، منزوی 1186/2؛ فهرستواره 223/6-224 و 463/7]