المباحث المشرقية فی الحكمة الالهية

● المباحث المشرقية فی الحكمة الالهية / فلسفه / عربی al-mabāḥiṯ-ul mašriqīyya fi-l ḥikma-til ilāhīyya فخر رازی، محمد بن عمر، 544؟ - 606 قمری faxr-e rāzī, mohammad ebn-e ‘omar (1150 - 1210) اهدا به: سهل بن عبد العزيز يا سهيل بن العزيز المستوفى كتاب از جوامع معتبر اين رشته (به جز بخش اخلاق و سیاسات) است. در دیباچه روش فكری خود را در این کتاب ذکر کرده است. خلاصه آن: لباب آراء و اندیشه پیشینیان را به عبارتی روان و روشن دور از اطناب و ایجاز آورده است. التزامی به پیروی از استادان متقدم نداشته و نه مقید به اعتراض بر آنان، بلکه بر پایه تعمق و دقت به استدلال و نقض و تشکیک پرداخته است. چه بسا در تنگنای استدلال مخالفت با مشهور کند.این کتاب مرتب است بر عنوان سه «کتاب» (هر کتابی شامل ابواب و فصول): 1.الامور العامة و اقسام الموجودات و بيان الوجود و العدم و خواصهما و احكامهما و الماهية و الوحدة و الكثرة و انقسام الوجود الى الواجب و الممكن و العدم و الحدوث؛ 2. احکام اقسام الممكنات- الجوهر و العرض و خواصهما المشتركة- مشتمل بر یک مقدمه و دو جمله، جمله اول مشتمل بر پنج فن و جمله دوم مشتمل بر سه فن؛ 3. بيان واجب الوجود و صفاته، در چهار باب.ملاصدرا در کتابش الحكمة المتعالية في اسفار الاربعة العقلية (اسفار) از این کتاب فراوان بهره برده است. آغاز: سبحان المتفرد بقيومية الهوية و الوجود المتوحد بديمومية الوجوب و الجود الباطن عن طرف العقل لفرط شعاع أنواره الظاهرة لبصائر أولى الأبصار چاپ: تهران، مكتبة الاسدی، 1966م؛ هند، حيدرآباد، مجلس دائرةالمعارف نظامیه، 1343 قمری، سربی [اسکوریال 488/1-489 ش 692؛ معجم المؤلفين 79/11؛ كشف الظنون 1577/2-1578؛ ذخائر التراث العربی الاسلامی 528/1]