لیلی و مجنون

● لیلی و مجنون / شعر / فارسی leylī va majnūn مثالی کاشانی، ق9 قمری mesālī kāšānī(- 15c) مثالی تخلص شاعری است از کاشان که به نظم این لیلی و مجنون پرداخته و می‌خواسته برابر خمسه نظامی چهار دفتر دیگر بسراید ولی به گفته سام میرزا بدین کار موفق نگشت. تاریخ پایان این دفتر چنین ذکر شده: «چون گشت تمام شد ز یزدان ×× تاریخ «ضیای دیده جان» -897»؛ و در آغاز پادشاه عصر خود را می‌ستاید و خود را ثناگو و ملازم دربارش میشمرد لیکن تصریح به نام آن خسرو ننموده و هم نظامی و امیر خسرو را نیک می‌ستاید در تذکره‌ها شرح حال از او دیده نشد جز در تحفه سامی که بدین جمله بسنده نموده: «مثالی کاشانی در شعر طبعش بلند بود چنانچه می‌خواست که جواب خمسه نظامی گوید اما به اتمام آن توفیق نیافت این مطلع از اوست: مده ای خضر فریبم بحیات جاودانی×× من و خاک آستانش تو و آب زندگانی»؛ اما از اشعار این مثنوی استفاده می‌شود که شاعر دچار آزار زبانی هم‌عصران خود بوده و از ساز و برگ چندان نیز بهره‌ای نداشته و در فشار و رنج می‌زیسته است. لیلی و مجنون مثالی سه هزار و دویست و بیست بیت می‌باشد. آغاز: ای نام تو هر صحیفه را سر ×× بی نام تو کل امر ابتر