اللوامع النورية

● اللوامع النورية = كتاب هیئت / هیئت / عربی al-lawāmī‘-un nūrīyya = k.-i hiy’at دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد، - 948 قمری daštakī šīrāzī, mansūr ebn-e sadr-od-dīn mohammad(-1542) کتابی است در هیئت که به گونه محاکمات می‌ماند و مؤلف در آن از چند تالیف دیگر خود که در علم ستاره‌شناسی است نام برده که از آن جمله است: الهیئة المنصوریه، المعارج، التبصرة فی علم المناظر والمرايا، مرآة الحقايق، و در آن از دانشمندانی همچون ابوعبید جوزجانی و کتابش ترکیب الافلاک، و ابن هیثم و محقق طوسی و مولی العلامه صاحب التحفه وحکیم محیی الدین مغربی و مولی شمس الدین محمد بن علی بن محمد حمادی منجمموید الدین عرضی و صاحب تبصره یاد کرده است.دارای سه «لامع» و هر لامع دارای چند «مشرق» و «مطلع». از سخنان او در این رساله و رساله سفیر الهیئه معلوم می‌گردد که تألیف بزرگ او در هیئت «هیئة منصوریه» است و پس از آن این لوامع. رساله اللوامع به ترتیب دیگر کتاب‌های هیئت نیست بلکه مؤلف پاره‌ای از مباحث نظری هیئت را که خود در آنها تحقیق دارد آورده است. در مشرق 8 و 9 (لامع اول) به حل برخی از مسائل حل نشده هیئت (16 مشکل که در ذیل رساله سفیر بدان اشارت رفت) پرداخته و تفصیل کلی را به هیئة منصوریه ارجاع کرده است. در رساله سفیر نیز (پس از اشاره به یکی از اشکال‌های مزبور) می‌گوید: «و المعروف ان حله من المحالات و للقوم فيها كلمات كلها اوهام و خیالات و الحق ما حققته في الهيئة المنصوريه اللامعة باللوامع النوریه» و نیز می‌گوید: «ولى فيه وجوه وجيهه اوضحتها في الهيئة المنصوريه و اشرت الى وجوه آخر بديعه فى اللوامع و المعارج».در پایان مشرق 8 و 9 لوامع می‌گوید: «مولی محمد منجم (محمد بن علی منجم حسینی) رساله‌ای نوشته و پنداشته که به حل تمام اشکال‌ها توفیق یافته و حقیقت آن است که هیچیک از آنها را حل نکرده است». دشتکی در همین «مشرق» چند بار به هیئت منصوریه و معارج ارجاع کرده است. (عبدالحسین حائری با تصرف) آغاز: بسمله، ربنا اطلع علينا من مطالع انوارک لوامع ینکشف بها بدایع اسرارک ... و بعد فان الفقير الحقير غياث المشهور بالمنصور يقول هذه رساله اركب فيها سهوب الاسهاب و لقد ثبت الرأى بعد الاستخاره ... على ان يشار اولا الى مواقع ادراک كل طائفة ... و يستنبط ثانياً من عين ذلك المدرک ... وجوه غفلوا عنها ... فان تحت كل كلمة رموز و اشارات خفيه الى اصول ... خلت عنها مزبور اتهم و مؤلفاتهم ... من قبلی و حل ما لم ينحل على احد من ارباب النظر غيرى لافى هذا الزمان بل من زمن آدم (ع) الى الآن ... فى لوامع لها مشارق فى كل مطالع. [الذریعه 370/18؛ مجالس المومنین]