لوامع الاشراق فی مکارم الاخلاق

● لوامع الاشراق فی مکارم الاخلاق = اخلاق جلالی / اخلاق / فارسی lavāme‘-ol ešrāq fī makārem-el axlāq = axlāq-e jalālī دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 908 ؟ قمری davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503) وابسته به: اخلاق ناصری نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672ق) به جهت: بهادر خان سلطان اوزون حسن بیک آق قونیلو (882ق) و فرزندش سلطان جلیل (883ق) تاریخ تألیف: 872ق (=«مطلع بضع سنين») این کتاب که به نام «اخلاق جلالی» معروف است جامع دوره حکمت عملی (تهذیب اخلاق. تدبیر منزل. تدبیر مدن و رسوم پادشاهی) است. مؤلف آورده است که مطالب این کتاب را از اخلاق ناصری گرفته و به خامه نغز به شرح و بسط پرداخته و به آیات قرآنی و احادیث نبوی تمسک جسته و به گفتار حکماء و اشعار بلغاء استشهاد و تمثل نموده است. کتاب مرتب است بر «مقدمه» (در مقام و منزلت انسان و اهمیت حکمت عملی) و سه«لامع» و هر لامعی مشتمل بر چند «لمعه» و «خاتمه» در نصائح افلاطون و ارسطو و غيرهما. آغاز: بسمله. افتتاح کلام بنام واجب الاعظام سلطانی را سزاورا که بامر نافذ ازلی جنود مجنده اعیان ممکنات را از سرحد عدم بدار الملک وجود متوجه ساخت انجام: جهانداری و انظار نیرین سپهر کامکاری به قضاء رای مطالب برساناد كما مكنا عبادك في ظلال الرأفة مكنا على سرير الخلافة و كما افاض على نبى نوع الانسان بحال العدل و الاحسان مأيد مما بمزيد التأييد و الامتنان چاپ: مشار فارسی، ج1، ص193؛ متن فارسی آن در ایران و هند و لندن چاپ سنگی شده و در سال 1839م. در لندن به انگلیسی به اهتمام مستر طامسن منتشر شده؛ کلکته 1810 میلادی؛ چاپخانه منشی نولکیشور سال 1283 ق؛ لکهنو، سنگی، جمادی الثانی 1329ق./1911م، وزیری، 2+350+2ص؛ 1283ق، 348ص؛ لاهور، 1923م، وزیری کوچک، 320ص؛ هند، لکنو، منشی نول کشور، 1318ق، به اهتمام: منشی پراگ نراین صاحب مالک مطبعه نول کشور؛ هند، بمبئی، مظفری [دنا 1093/8- 1097 (119 نسخه)؛ الذریعة 359/18 و 273/1؛ نسخه‌های منزوی 1672/2؛ فهرستواره منزوی 583/6 - 585 که از چند ترجمه اردوئی آن یاد کرده] شرح و حواشی: 1- اخلاق جلالی (منتخب)؛ گلپایگانی، محمد تقی (-1292) 2- سواطع الآفاق فی شرح لوامع الاشراق؛ محمد یوسف علی 3- لوامع الاشراق فی مکارم الاخلاق (منتخب) = گزیده اخلاق جلالی (2 عنوان)