شناسنامه کتابشناختی اثر
لمعات القدسیه
lama'āt-ol qodsīya
پیوند کوتاه:
/w/55940
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #55940
پدیدآور / مؤلف:
اردکانی، احمد بن محمد ابراهیم
تاریخ و سده تألیف:
1229 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 27، ص 458
تا 460
زبان و قالب:
فارسی
ردههای موضوعی:
عرفان و تصوف
عناوین دیگر و همتراز:
اربعین
(arba'īn-e)
محل تألیف:
شیراز
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
مؤلف چهل حدیث مشکل از کتب روایی شیعیان درباره توحید انتخاب و در رساله حاضر به شرح و بررسی آن پرداخته است. مؤلف، ابتدا متن عربی حدیث را ذکر میکند، بعد «بیان ترجمه اجمالی» و پس از آن «بیان تحقیقی تفصیلی» که در حقیقت شرح حدیث است، وی در خلال ترجمه و شرح احادیث متعرض بسیاری از مطالب عالی گوناگون فلسفی و کلامی و لغوی و تفسیری و حل مشکلات آنها شده، کتاب خود را به حکایات و اشعار عارفانه و کلمات اهل سیر و سلوک مشحون، و مجملاً اثری بهغایت ممتع و دلانگیز بوجود آورده است. فهرست احادیث: 1. روایت ابان بن تغلب از حضرت صادق علیه السلام حدیث معراج را و بیان حال مؤمن؛ 2. حدیثی در فضل سوره توحید، از کتاب «توحید شیخ صدوق»؛ 3. روایت سؤال کمیل بن زیاد از حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام «ما الحقیقة»؟؛ 4. روایت کتاب «مشارق الأنوار» شیخ رجب برسی سؤالی دیگر را که آنحضرت کردهاند «هل رأیت فی الدنیا رجلاً»؟؛ 5. روایت دیگر «مشارق» از قاسم بن ایوب علوی در باب ولایت عهد حضرت رضا علیه السلام؛ 6. حدیث سؤال رأس الجالوت از حضرت رضا علیه السلام «ما الکفر و ما الایمان؟»؛ 7. حدیث «مشارق الأنوار» خطبه أمیرالمؤمنین علیه السلام را پس از رحلت پیغمبر اکرم صل الله علیه و آله و سلم «الحمدلله الذی أعجز الأوهام أن تنال إلا وجوده ...»؛ 8 خطبه دیگر امیرالمؤمنین علیه السلام هنگامی که مردم را بجنگ با معاویه خواند «الحمدلله الواحد الأحد ...» منقول از کتاب مذکور؛ 9. أیضاً از «مشارق الأنوار، سؤال حماد بن عمر و نصیبی از حضرت صادق علیه السلام در باب توحید؛ 10. حدیثی دیگر از آنحضرت «الله غاية من غیاه ...»؛ 11. روایت أبوحمزه از حضرت باقر علیه السلام «ما من شیء أعظم ثواباً من شهادة أن لا إله إلا الله ...»؛ 12. حدیث هشام بن حکم از حضرت صادق علیه السلام در جواب زندیق که از هویت باری پرسیده بود؛ 13. سؤال عبدالرحمن ابن ابی نجران از حضرت ابوجعفر ثانی علیه السلام در باب توحید؛ 14. خطبه مفصل امیرالمؤمنین علیه السلام در أوصاف باری تعالی «الحمدلله الذی لایغیره المنع ...»؛ 15. روایت فتح بن یزید جرجانی فرمایش حضرت رضا علیه السلام را «یا فتح! من أرضى الخالق لم یبال بسخط المخلوق ...»؛ 16. روایت جابر جعفی سؤال یکی از علماء شام را از حضرت باقر علیه السلام در باب اول ما خلق الله؛ 17. کلام حضرت صادق علیه السلام «الحمدلله الذی لایحس و لایجس و لایمس ...»؛ 18. پاسخ امیرالمؤمنین علیه السلام در سؤال یهودی از آنحضرت: «یا أمیرالمؤمنین! متی کان ربنا؟»؛ 19. خطبه حضرت پیغمبر اکرم صل الله علیه و آله و سلم «الحمدلله الذی کان فی أولیته»؛ 20. خطبه امیرالمؤمنین علیه السلام در مسجد کوفه «الحمدلله الذی لامن شیء کان ...»؛ 21. هشام بن حکم روایت نموده که ابوشاکر دیصانی بمن گفت که در قرآن شما آیهای هست که مؤید ما طائفه ثنویه است ...؛ 22. روایت عمر بن اذینه از حضرت صادق علیه السلام در تفسیر آیه شریفه «ما یکون من نجوی ثلثة ...»؛ 23. روایت «کافی» پاسخ حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام را به سؤال جا ثلیق «أخبرنی عن الله عزوجل - بحمل العرش ...»؛ 24. روایت «کافی» کلام حضرت صادق علیه السلام را «إن الله تعالى خلق اسماً بالحروف غیر متصوف ...»؛ 25. روایت دیگر «کافی» فرمایش حضرت صادق علیه السلام را «ان الله خلق السعادة و الشقاء قبل أن یخلق خلقه ...»؛ 26. پاسخ حضرت امام کاظم علیه السلام بکسی که از علم باری سؤال کرده بود «کیف علم الله؟ قال: علم و شاء و أراد ...»؛ 27. فرمایش حضرت سجاد علیه السلام درباره خلقت انبیاء علیهم السلام «ان الله عزوجل خلق النبیین من طینة علیین ...»؛ 28. سؤال شخصی از مردم بصره از حضرت صادق علیه السلام در باب استطاعت و پاسخ آنحضرت «أتستطيع أن تعمل مالم یکن؟ ...»؛ 29. روایت «کافی» فرمایش امام الموحدین امیرالمؤمنین علیه السلام را که پس از بازگشت از جنگ صفین در باب قضا و قدر فرمود؛ 30. حدیث زراره از حضرت باقر علیه السلام درباره فطرت و تفسیر آیه شریفه «فطرة الله ...»؛ 31. فرمایش امیرالمؤمنین علیه السلام «إعرفوا الله بالله، و الرسول بالرسالة، و اولی الأمر و بالأمر بالمعروف و العدل و الإحسان» به روایت «کافی»؛ 32. سؤال محمد بن عبید از حضرت امام کاظم علیه السلام در باب مسئله رؤیت و جواب آنحضرت؛ 33. روایت ابوحمزه ثمالی داستان عبدالله بن عمر و حضرت سجاد علیه السلام را در باب علت گرفتار شدن حضرت یونس بن متی در شکم ماهی؛ 34. سؤال أبوبصیر از حضرت صادق علیه السلام از کیفیت معراج پیغمبر اکرم صل الله علیه و آله و سلم و اینکه معراج آنحضرت دوبار بود و منقبتی از حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام؛ 35. سؤال حسین بن خالد از حضرت رضا علیه السلام در باب خلق قرآن «أخبرنى عن القرآن، أخالق أم مخلوق؟ فقال: ليس بخالق و لامخلوق، و لكنه كلام الله عزوجل»؛ 36. حدیث داستان شخص نسابه و پیغمبر اکرم صل الله علیه و آله و سلم به روایت «کافی»؛ 37. روایت زراره از حضرت امام محمد باقر یا حضرت امام جعفر صادق علیهم السلام در باب حسنه و سیئه؛ 38. فرمایش پیغمبر اکرم صل الله علیه و آله و سلم به حضرت امیرالمؤمنین در مرض موت؛ 39. روایت انس بن مالک داستان اسقف نجران را با عمر خلیفه ثانی و إشکال که در باب بهشت و دوزخ کرد و جواب دادن امیرالمؤمنین علیه السلام به او؛ 40. کلام حضرت صادق علیه السلام «من حفظ من أحاديثنا اربعين حديثاً بعثه الله يوم القيمة عالماً فقیهاً». خاتمه کتاب و إنشاء درود و تحیت بر رسول اکرم و ائمه هدی علیهم السلام. (محمد علی روضاتی)
آغاز اثر
« احمدک یا من توحد بالربوبية فعز و جل عن مجاورة الشركاء و خص نفسه بالوحدانية ... و بعد خامه شکسته مستمد فیوض قدسی ... بر الواح صافیه ضمایر ذاکیه چنین نگارش مینماید ... »
انجام اثر
« و على الاسم الاعظم الالهى الحاوى للنشآت اللامتناهى ناموس الله الاکبر ... هؤلاء ائمتنا و سادتنا و كبرائنا قد آمنا بهم فاغفر لنا بحقهم يا غفور یا رحيم. »
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
نسخههای منزوی 1348
الذریعة 346/18
فهرستواره منزوی 808/7
متن فنخا
● لمعات القدسیه = اربعین / عرفان و تصوف / فارسی
lama'āt-ol qodsīya = arba'īn-e
اردکانی، احمد بن محمد ابراهیم، 1175-1238؟ قمری
ārdakānī, ahmad ebn-e mohammad ebrāhīm (1762 - 1823)
تاریخ تألیف: 1229ق؛ محل تألیف: شیراز
مؤلف چهل حدیث مشکل از کتب روایی شیعیان درباره توحید انتخاب و در رساله حاضر به شرح و بررسی آن پرداخته است. مؤلف، ابتدا متن عربی حدیث را ذکر میکند، بعد «بیان ترجمه اجمالی» و پس از آن «بیان تحقیقی تفصیلی» که در حقیقت شرح حدیث است، وی در خلال ترجمه و شرح احادیث متعرض بسیاری از مطالب عالی گوناگون فلسفی و کلامی و لغوی و تفسیری و حل مشکلات آنها شده، کتاب خود را به حکایات و اشعار عارفانه و کلمات اهل سیر و سلوک مشحون، و مجملاً اثری بهغایت ممتع و دلانگیز بوجود آورده است. فهرست احادیث: 1. روایت ابان بن تغلب از حضرت صادق علیه السلام حدیث معراج را و بیان حال مؤمن؛ 2. حدیثی در فضل سوره توحید، از کتاب «توحید شیخ صدوق»؛ 3. روایت سؤال کمیل بن زیاد از حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام «ما الحقیقة»؟؛ 4. روایت کتاب «مشارق الأنوار» شیخ رجب برسی سؤالی دیگر را که آنحضرت کردهاند «هل رأیت فی الدنیا رجلاً»؟؛ 5. روایت دیگر «مشارق» از قاسم بن ایوب علوی در باب ولایت عهد حضرت رضا علیه السلام؛ 6. حدیث سؤال رأس الجالوت از حضرت رضا علیه السلام «ما الکفر و ما الایمان؟»؛ 7. حدیث «مشارق الأنوار» خطبه أمیرالمؤمنین علیه السلام را پس از رحلت پیغمبر اکرم صل الله علیه و آله و سلم «الحمدلله الذی أعجز الأوهام أن تنال إلا وجوده ...»؛ 8 خطبه دیگر امیرالمؤمنین علیه السلام هنگامی که مردم را بجنگ با معاویه خواند «الحمدلله الواحد الأحد ...» منقول از کتاب مذکور؛ 9. أیضاً از «مشارق الأنوار، سؤال حماد بن عمر و نصیبی از حضرت صادق علیه السلام در باب توحید؛ 10. حدیثی دیگر از آنحضرت «الله غاية من غیاه ...»؛ 11. روایت أبوحمزه از حضرت باقر علیه السلام «ما من شیء أعظم ثواباً من شهادة أن لا إله إلا الله ...»؛ 12. حدیث هشام بن حکم از حضرت صادق علیه السلام در جواب زندیق که از هویت باری پرسیده بود؛ 13. سؤال عبدالرحمن ابن ابی نجران از حضرت ابوجعفر ثانی علیه السلام در باب توحید؛ 14. خطبه مفصل امیرالمؤمنین علیه السلام در أوصاف باری تعالی «الحمدلله الذی لایغیره المنع ...»؛ 15. روایت فتح بن یزید جرجانی فرمایش حضرت رضا علیه السلام را «یا فتح! من أرضى الخالق لم یبال بسخط المخلوق ...»؛ 16. روایت جابر جعفی سؤال یکی از علماء شام را از حضرت باقر علیه السلام در باب اول ما خلق الله؛ 17. کلام حضرت صادق علیه السلام «الحمدلله الذی لایحس و لایجس و لایمس ...»؛ 18. پاسخ امیرالمؤمنین علیه السلام در سؤال یهودی از آنحضرت: «یا أمیرالمؤمنین! متی کان ربنا؟»؛ 19. خطبه حضرت پیغمبر اکرم صل الله علیه و آله و سلم «الحمدلله الذی کان فی أولیته»؛ 20. خطبه امیرالمؤمنین علیه السلام در مسجد کوفه «الحمدلله الذی لامن شیء کان ...»؛ 21. هشام بن حکم روایت نموده که ابوشاکر دیصانی بمن گفت که در قرآن شما آیهای هست که مؤید ما طائفه ثنویه است ...؛ 22. روایت عمر بن اذینه از حضرت صادق علیه السلام در تفسیر آیه شریفه «ما یکون من نجوی ثلثة ...»؛ 23. روایت «کافی» پاسخ حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام را به سؤال جا ثلیق «أخبرنی عن الله عزوجل - بحمل العرش ...»؛ 24. روایت «کافی» کلام حضرت صادق علیه السلام را «إن الله تعالى خلق اسماً بالحروف غیر متصوف ...»؛ 25. روایت دیگر «کافی» فرمایش حضرت صادق علیه السلام را «ان الله خلق السعادة و الشقاء قبل أن یخلق خلقه ...»؛ 26. پاسخ حضرت امام کاظم علیه السلام بکسی که از علم باری سؤال کرده بود «کیف علم الله؟ قال: علم و شاء و أراد ...»؛ 27. فرمایش حضرت سجاد علیه السلام درباره خلقت انبیاء علیهم السلام «ان الله عزوجل خلق النبیین من طینة علیین ...»؛ 28. سؤال شخصی از مردم بصره از حضرت صادق علیه السلام در باب استطاعت و پاسخ آنحضرت «أتستطيع أن تعمل مالم یکن؟ ...»؛ 29. روایت «کافی» فرمایش امام الموحدین امیرالمؤمنین علیه السلام را که پس از بازگشت از جنگ صفین در باب قضا و قدر فرمود؛ 30. حدیث زراره از حضرت باقر علیه السلام درباره فطرت و تفسیر آیه شریفه «فطرة الله ...»؛ 31. فرمایش امیرالمؤمنین علیه السلام «إعرفوا الله بالله، و الرسول بالرسالة، و اولی الأمر و بالأمر بالمعروف و العدل و الإحسان» به روایت «کافی»؛ 32. سؤال محمد بن عبید از حضرت امام کاظم علیه السلام در باب مسئله رؤیت و جواب آنحضرت؛ 33. روایت ابوحمزه ثمالی داستان عبدالله بن عمر و حضرت سجاد علیه السلام را در باب علت گرفتار شدن حضرت یونس بن متی در شکم ماهی؛ 34. سؤال أبوبصیر از حضرت صادق علیه السلام از کیفیت معراج پیغمبر اکرم صل الله علیه و آله و سلم و اینکه معراج آنحضرت دوبار بود و منقبتی از حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام؛ 35. سؤال حسین بن خالد از حضرت رضا علیه السلام در باب خلق قرآن «أخبرنى عن القرآن، أخالق أم مخلوق؟ فقال: ليس بخالق و لامخلوق، و لكنه كلام الله عزوجل»؛ 36. حدیث داستان شخص نسابه و پیغمبر اکرم صل الله علیه و آله و سلم به روایت «کافی»؛ 37. روایت زراره از حضرت امام محمد باقر یا حضرت امام جعفر صادق علیهم السلام در باب حسنه و سیئه؛ 38. فرمایش پیغمبر اکرم صل الله علیه و آله و سلم به حضرت امیرالمؤمنین در مرض موت؛ 39. روایت انس بن مالک داستان اسقف نجران را با عمر خلیفه ثانی و إشکال که در باب بهشت و دوزخ کرد و جواب دادن امیرالمؤمنین علیه السلام به او؛ 40. کلام حضرت صادق علیه السلام «من حفظ من أحاديثنا اربعين حديثاً بعثه الله يوم القيمة عالماً فقیهاً». خاتمه کتاب و إنشاء درود و تحیت بر رسول اکرم و ائمه هدی علیهم السلام. (محمد علی روضاتی)
آغاز: احمدک یا من توحد بالربوبية فعز و جل عن مجاورة الشركاء و خص نفسه بالوحدانية ... و بعد خامه شکسته مستمد فیوض قدسی ... بر الواح صافیه ضمایر ذاکیه چنین نگارش مینماید ...
انجام: و على الاسم الاعظم الالهى الحاوى للنشآت اللامتناهى ناموس الله الاکبر ... هؤلاء ائمتنا و سادتنا و كبرائنا قد آمنا بهم فاغفر لنا بحقهم يا غفور یا رحيم.
[نسخههای منزوی 1348؛ الذریعة 346/18؛ فهرستواره منزوی 808/7]
نسخههای خطی این اثر
16 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مجلس
تهران
|
14492 | اردکانی، احمد بن محمد ابراهیم (مؤلف) | 2 رجب 1230ق | نسخ | 235 | شناسنامه ← |
| 2 |
سپهسالار
تهران
|
458 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 284 | شناسنامه ← |
| 3 |
ملک
تهران
|
6398 | بیکاتب | دهه سوم ذیقعده1229ق | نسخ | 187 | شناسنامه ← |
| 4 |
مرعشی
قم
|
10948 | بیکاتب | 1229ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 5 |
رضوی
مشهد
|
20710 | بیکاتب | دهه آخر ذیقعده1229ق | نسخ | 229 | شناسنامه ← |
| 6 |
رضوی
مشهد
|
1099 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 7 |
ادبیات
تهران
|
204 | بیکاتب | دهه سوم ذیقعده1229ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 8 |
مجلس
تهران
|
3841 | بیکاتب | 1229ق | نسخ | 502 | شناسنامه ← |
| 9 |
مرعشی
قم
|
14025/1 | بیکاتب | صفر 1238ق | نسخ | 207 | شناسنامه ← |
| 10 |
امام صادق
اردکان یزد
|
126 | محمد بن رجبعلی اردکانی یزدی | دهه اول محرم 1275ق | نسخ | 244 | شناسنامه ← |
| 11 |
رضوی
مشهد
|
2038 | محمد ابراهیم بن محمد شریف نیریزی | 1294ق | نسخ | 362 | شناسنامه ← |
| 12 |
علامه روضاتی (کتابخانه)
اصفهان
|
بدون شماره | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 13 |
کتابخانههای اصفهان
اصفهان
|
67 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 256 | شناسنامه ← |
| 14 |
خاوری (دکتر)
شیراز
|
5 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 15 |
مرعشی
قم
|
2596 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق، نسخ | 103 | شناسنامه ← |
| 16 |
الهیات
مشهد
|
14832/3 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 5 | شناسنامه ← |