لغز الزبدة

● لغز الزبدة = اعجاز الاصناف = الرضويه = اعجاز الالغاز = رساله نورانيه = الزبدة في اللغز و التعمية / معما / عربی luġaz-uz az-zubdat = i‘jāz-ul aṣnāf = raḍawīya = i‘jāz-ul alġāz = r.-ye nūrānīye = az-zubdat fi-l luġaz wa-t ta‘mīya شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمری šeyx-e bahā’ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621) تاریخ تألیف: 1021ق؛ محل تألیف: مشهد رضوی در آن با تعمیه و الغاز به علوم مختلف نقلی و عقلی از جمله هندسه، تاریخ، جغرافیا، هیئت و نجوم، فلسفه و کلام، فقه ... اشارت دارد و در یک جا از صاحب و دوانی یاد می‌کند. در این معما از مسائل مربوطه برای تقویت ذهن و رفع کسالت استفاده کرده است. شیخ این رساله را برای محمد فرزند خاتون عاملی می‌فرستد و او از این رساله تمجید بسیار نموده و می‌گوید: «در این رساله به تمامی علوم به صورت رمزی اشاره شده است ...». شیخ بهائی «لغز»های دیگر نیز دارد که عبارتند از: «لغز القانون»، «لغز الکافیة»، «لغز الکشاف» و «لغز النحو». دربرخی نسخه‌ها سال تألیف آن ماه رجب سال 1002ق ذکر شده و دربرخی 1021ق درمشهد رضوی آمده است. آغاز: اما بعد الحمد و الصلوة فیقول احوج خلق الله الى رحمة الله الغنى محمد المشتهر ... عفى الله عنه لایخفى علیکم ایها الاصحاب العظام و الاحباب الکرام المختصون من الله سبحانه ... اخبرونی عن اسم کتاب بعضه من حروف النورانية انجام: مثلث قاعدته بسمرقند و رأسه ببغداد و لنقصر على هذا القدر ... و العاقل یکفیه الاشارة و الجاهل لاینتفع بالف الف عباره و الله اعلم [الذریعة 336/18و334 و 240/11؛ سرگذشت بهائی ازسعید نفیسی: 107-169؛ کتابشناسی شیخ بهایی ص 494-501 و357/8(خط مؤلف)] شرح و حواشی: 1- شرح لغز الزبدة؛ حلبی، ابراهیم بن مصطفی (-1190) 2- شرح لغز الزبدة؛ حسینی، محمد هاشم (-13) 3- شرح لغز الزبدة؛ زنجانی، ابراهیم بن ابو الفتح (-1351) 4- شرح لغز الزبدة؛ قارصی، علی 5- شرح لغز؛ نعیمی بحرانی، حسین 6- حاشیة لغز الزبدة 7- شرح لغز الزبدة