لغت اتراکیه

● لغت اتراکیه = بهجة اللغة = مقالید ترکیه / لغت / ترکی loqat-e atrākīyye = bahjat-ol loqa = maqālīd-e torkīye قاجار، فتحعلی بن کلبعلی، 1210 قمری qājār, fath-‘al ebn-e kalb‘alī (1796 -) اهدا به: ناصر الدین شاه (1264-1313ق) تاریخ تألیف: 1274-1280ق مؤلف در زمان سلطنت فتحعلی شاه قاجار مدت 17 سال را به اتفاق عباس میرزا در جنگ با روسیه در ایروان بوده و در آنجا چون به تألیفات میر علی شیرنوائی علاقه‌مند بوده به تعلیم لغت جغتائی پرداخته، و پس از نصب علی نقی میرزا رکن الدوله به منصب والی‌گری خراسان مؤلف نیز به سمت یوزباشی‌گری در خدمتش به خراسان رفته و مدت دو سال از محضر یلنگ توش خان کدخدای ایل جلایر و کلات در آموختن لغت جغتائی استفاده نموده و پس از چندی به اتفاق بیگلرخان چاپشلو به دره جز و تجن رفته و از صوفی و قاضی آنها نیز در تعلیم این لغت کوشش نموده و مدت سی سالی را که در خدمت دولت بوده به فراگیری این زبان همت گمارده و در ولایات مختلف ایران و روم به دنبال فرهنگ لغت جغتائی گشته و فقط متفرقاتی یافته که به نظرش کافی نیامده تا آنکه به سال 1274ق که میل ناصرالدین شاه قاجار به تألیفات میرعلی شیر نوائی را دیده به تألیف کتاب حاضر پرداخته و به سفارش شاهزادگان و وزیران آنرا عوام فهم نگاشته است. فرهنگ حاضر به ترتیب حروف الفبائی تنظیم شده و در آغاز مقدمه مفصلی در روش کار خود و فرق‌های بین لغت جغتائی و ترکی ایران را متذکر شده و مباحث مفصل این بحث را به کتاب «مبانی اللغه» میرزا مهدیخان صاحب سنگلاخ حواله داده است. آغاز: خدایا مسلم خدالیق سنکا ×× بیر اوشه که دأبی کدالیق سنکا / خداوندی مثل و مانند سین ×× خداوند لارغه خداوند سین [الذریعه 3/22]