لغات ثلثه

● لغات ثلثه = ترجمان معارف / لغت / ترکی، عربی وفارسی loqāt-e salāse = tarjomān-e maʿāref حاج حسن؛ قرن 11قمری hāj hasan(17c) تاریخ تألیف: 1085ق؛ محل تألیف: بغداد مؤلف این کتاب چنان‌که درمقدمه آن به ترکی نگاشته شده، حاج حسن می‌باشد که مقام مترجمی لغات سه‌گانه عربی ترکی و فارسی را در بغداد داشته و این کتاب را در سه مجلد بدین ترتیب در آن شهر مرتب نموده که درهریک از مجلدات یکی از لغات زبان‌های مذکور را اصل قرار داده و موافق حروف تهجی هریک از فصول آنها را مرتب نموده و به دو زبان دیگر مراد از آن لغت را بیان کرده و هر یک از مجلدات را در ده «فصل» گذارده: 1. مصدر؛ 2. فعل ماضی؛ 3. فعل مضارع؛ 4. فعل امر؛ 5. فعل نهی؛ 6. بیان اعضاء انسان و خویشان او و آلات جنگ و اسماء؛ 7. بیان حیوانات و طیور؛ 8 اسامی و اشجار و نباتات؛ 9. نام‌های پیشه‌ها و ابزار آنها؛ 10. نام‌های افلاک و ستارگان و روزها و سال‌ها و خواندن و نوشتن و آنچه بدین دو متعلق است و معادن و آنچه بدانها مربوط می‌باشد و غیر ازاینها. نام این کتاب را مؤلف «ترجمان معارف» گذارده تا سال تألیف هم از حروف نام کتاب به دست آید، بنابراین به سال 1085 تألیف گردیده ونیز مؤلف درمقدمه می‌گوید که این لغات ثلثه را از کتاب‌های لغت اختری، شاهدی، حلیمی، نصاب، نعمة الله وسایر کتب معتبره انتخاب کرده‌ام واین مؤلفه نخستین کتابی است که در لغات ثلثه (عربی و فارسی و ترکی) تألیف گردیده است.