لسان الغیب

● لسان الغیب / شعر / فارسی lesān-ol qayb حیدری تبریزی، - 1002 ؟ قمری heydarī tabrīzī(- 1594) لسان الغیب ناظر به رساله شریف تبریزی (- 956ق) با عنوان «سهو اللسان» است که در آن استاد خویش «لسانی» را قدح نموده و اشعار سستی را به او منسوب نموده است و خشم و طعن همشهریان خود را برانگیخته است. حیدری در دفاع از لسانی و رد دعوی شریف تبریزی، بیت یا ابیاتی از غزلیات لسانی را مطبوع دانسته و بر ابتدای ابیات لسانی، ابیاتی از خویش در مدح لسانی و یا قدح شریف افزوده و به این ترتیب قطعاتی تضمینی ساخته است. حیدری مجموعاً یکصد و نود بیت از اشعار لسانی را در پنجاه ودو قطعه تضمین نموده و علاوه بر آن، ترکیب‌بند نسبتاً مفصلی نیز نقل کرده است. صادقی کتابدار مؤلف مجمع الخواص نیز که از معاصرین حیدری است، لسان الغیب را نقد کرده و نقد خویش را هجو ثالث نامیده است. آغاز: حمد بی حد متکلمی را که سخن وران خرده بین را نه زبان از ادای حمد و ثنای او قاصرست ... خرد عاجز ز تفسیر جلالش ×× زبان قاصر ز تقریر کمالش / از او خرم دل تنهانشینان ×× وز او بیننده چشم دور بینان انجام: که ناید بدی ز آدمی در وجود ×× هر نکس که بد کرد آدم نبود / بدو نیک ایام چون بگذرد ×× چرا کس بغیر از نکویی کند چاپ: ضمن گنجینه بهارستان، ادبیات فارسی- 2 (شعر)، مسلسل 9، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، بهار 1384ش، با تصحیح آرش ابوترابی همدانی [الذریعه 271/9؛ سخنوران آذربایجان، ج 1، ص 320]