آشوب نامه

● آشوب نامه = هفت آشوب / ادبیات / فارسی āšūb-nāme = haft āšūb طغرای مشهدی، - 1100 ق toqrā-ye mašhadī (-1688) بر سبعه سیاره زلالی به نظم و نثر نگاشته است. در هفت آشوب است و «آشوب‌نامه» نامیده است. در دیباچه آن شاعران زیر را نام برده و هر یک را با چند جمله کوتاه ستوده است: عنصری، فردوسی، انوری، فرخی، سنائی، قطران، عطار، خیام، نظامی، عبدالرزاق، رشید، سعدی، کمال، ابوالفرج، ملای روم، سلمان، خسرو، حافظ، جامی، مکتبی، آذری، اوحدی، کاتبی، معزی، ازرقی، ابوالعلاء، سهیلی، سیف اسفرنک، شاهی، هاتفی، هلالی، آصفی، فغانی، عصار، اهلی، نظام، امیدی، وحشی، عبید، ضمیری، غزالی، سبحانی، عرفی، شاه طاهر، نوعی، سنجر، فیضی، ظهوری، ملک، طالب، مشرقی، مغربی، و در پایان نام زلالی را با ستایش فراوان آورده و از (سبعه سیاره) هفت اورنگ وی تعریف بسیار کرده، و سپس آشوب‌ها را آغاز کرده است: آشوب 1. دیباچه محمود و ایاز، آغاز: مثنوی محمود و ایاز است، که بنای لفظ و معنی بر ناز و نیاز است؛ 2. دیباچه حسن گلوسوز، آغاز: مثنوی حسن گلو سوز است، که در چشم عشق بار سخن را طراوت افروز است؛ 3. دیباچه شعله دیدار، آغاز: مثنوی دیدار است که دوره بیت روشنش؛ 4. دیباچه سلیمان نامه، آغاز: سلیمان نامه است که نوشتن کلمات آن سبب علو خامه است؛ 5. دیباچه آذر و سمندر، آغاز: مثنوی آذر و سمندر است که زمین شعرش؛ 6. دیباچه میخانه، آغاز: مثنوی میخانه است که ابیات بکیفیتش همه جا مستانه است؛ 7. دیباچه ذره و خورشید، آغاز: مثنوی ذره و خورشید است که شعاع نظمش فروغ ده سیاه و سفید است ...؛ در خاتمه آشوب‌نامه از شیخ ابوالحسین که محمود و ایاز زلالی را جمع‌آوری و پاکنویس کرده، نام برده و او را ستوده است. آغاز: بسمله. این نامه را چو خامه طغرا تمام کرد ×× «آشوب نامه» اش ز سر صدق نام کرد. شکر ناطقی که ابیات بروج سپهر از معنی ابداعش صورت وجود بسته ... انجام: بترتیب مذکور باد این کتاب ×× که فیضش با علی و ادنا رسد چاپ: کانپور، سنگی، 1266ق، وزیری بزرگ، 18ص (رسائل طغرا: صص113-130)؛ 1302ق./ 1885م.؛ 1288ق./ 1871م.؛ لکهنو، سنگی، 1281، وزیری بزرگ، 18ص