گلشن محمود

● گلشن محمود / تراجم / فارسی golšan-e mahmūd محمود میرزا قاجار، 1214 - 1271 ؟ قمری mahmūd mīrzā qājār (1800 - 1855) اهدا به: فتح علی شاه قاجار (1211-1250ق) تاریخ تألیف: 1236ق تذکره خانوادگی است مشتمل بر احوال و آثار فتحعلیشاه قاجار و دختران و پسران وی با لاحقه‌ای در ترجمه شش تن فرزندان حسینقلیخان جهانسوز قاجار برادر آغا محمد خان باخاتمه‌ای در احوال مؤلف. وی این کتاب را که جزو مجمع المحمود است، بسال 1236ق تألیف کرده، و باید دانست که فرزندان ذکور و اناث فتحعلیشاه منحصر به عده مذکور در این کتاب نیستند، بلکه تا سال 1250ق که پایان عمر خاقان مغفور است بر تعداد ایشان افزوده شد، و فهرست کامل اسامی آنها و ترجمه احوالشان را در تذکره خاوری تألیف میرزا افضل الله خاوری حسینی شیرازی می‌توان یافت. همچنین عده‌ای از برادران مؤلف که شعری از ایشان نقل نشده، به سبب آن است که در تاریخ تألیف گلشن محمود طفل بوده‌اند و بعد از رشد و بلوغ طبع نظمی یافته‌اند، از جمله سلطان محمد سیف الدوله متخلص به سلطان که شاعری است قادر و صاحب دیوان و نسخه‌ای از دیوان پنجهزار بیتی وی به شماره 4664 در کتابخانه آستان قدس موجودست. فهرست اسامی صاحبان تراجم: 1. خاقان (فتحعلیشاه)، 2. محمد علی میرزا متخلص به دولت، 3. محمد قلی میرزا متخلص به خسروی، 4. محمد ولی میرزا متخلص به والی، 5. عباس میرزا نایب السلطنه، 6. حسینعلی میرزا (فرمانفرما)، 7. حسنعلی میرزا (شجاع السلطنه)، 8. محمد تقی میرزا متخلص به شوکت، 9. علینقی میرزا، 10. شیخعلی میرزا متخلص به شاپور، 11. علیشاه ظل السلطان، 12. عبدالله میرزا متخلص به دارا، 13. امام ویردی میرزا متخلص به داور، 14. محمد رضا میرزا متخلص به افسر، 15. محمود میرزا (مؤلف)، 16. حیدرقلی میرزا متخلص به خاور، 17. همایون میرزا متخلص به حشمت، 18. الله ویردی میرزا متخلص به بیضا، 19. اسمعیل میرزا، 20. احمد علی میرزا متخلص به احمد، 21. علیرضا میرزا، 22. کیقباد میرزا، 23. بهرام میرزا، 24. شاپور میرزا، 25. ملک قاسم میرزا، 26. منوچهر میرزا، 27. هرمز میرزا، 28. ایرج میرزا، 29. کیکاوس میرزا، 30. شاهقلی میرزا، 31. محمد مهدی میرزا، 32. کیخسرو میرزا، 33. کیومرث میرزا، 34. جهانشاه میرزا، 35. سلیمان میرزا، 36. فتح الله میرزا، 37. ملک منصور میرزا، 38. بهمن میرزا، 39. سلطان محمد میرزا، 40. سلطان سلیم میرزا، 41. سلطان مصطفی میرزا، 42. سلطان ابراهیم میرزا، 43. سیف الله میرزا، 44. یحیی میرزا، 45. زکریا میرزا، 46. محمد امین میرزا، 47. سلطان حمزه میرزا، 48. سلطان احمد میرزا، 49. طهمورث میرزا. اولاد حسینقلی خان: 50. میرزا محمد خان، 51. محمد باقر خان، 52. زین العابدین خان، 53. محمد صادق خان، 54. موسی خان آغاز: صفای گلشن جنان سپاس بی قیاس محمودی است جل جلاله که فضای هشت بهشت غنچه از گلستان رحمت اوست و رونق جویبار لسان ثنای بی انتهای معبودی است عم نواله که وسعت مرغزار نه گردون طبقی از بوستان عنایت اوست ... انجام: پیداست که اجتماع ایشان در یک دسته از برای تتبع در احوال و آثار ایشان اسهل می‌باشد اللهم احفظهم و زد فی اعمارهم و اجلالهم. چاپ: گنجینه بهارستان، بخش تاریخ 1، به کوشش سید سعید میر محمد صادق، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، بهار 1384ش، با تصحیح میر هاشم محدث [الذریعة 228/18؛ مشترک پاکستان، 2115/12؛ فهرستواره منزوی 1936/3]