اسکندرنامه

به‌فارسی سه گونه اسکندرنامه دیده شده است: 1. اسکندرنامه‌ای که در قرن ششم مأخذ نظامی گنجوی بوده و بقیه شاعران از وی پیروی نموده‌اند و مأخذ اسکندرنامه فردوسی علی التحقیق با اسکندرنامه نظامی تفاوت دارد؛ 2. نسخه‌ای که به اسکندرنامه قدیم معروف است و از این کتاب نسخه‌ای در کتابخانه مرحوم سعید نفیسی موجود بوده که آن را از کتاب‌های قرن پنجم و ششم دانسته‌اند؛ 3. اسکندرنامه که کتابی عظیم است و به ظن نزدیک به یقین در دوران صفوی تحریر شده و از منابعی است که نقال‌ها در مجالس از آن استفاده می‌کرده‌اند، که احتمالاً از عربی به فارسی ترجمه شده و گویند مأخذ روایاتش وهب بن منبه بوده است. جامع و یا مترجم این کتاب معلوم نیست و این کتاب با وارد شدن به هر کشوری با توجه به آداب و رسوم آن، رنگ همان مردم را به خود گرفته است. چنان که اسکندر در این کتاب، مسلمان و موحد و نمازگزار و پیغمبر ایرانی معرفی می‌شود. این کتاب در ایران و بمبئی و ... چاپ گردیده است و نسخه‌های خطی فراوانی در کتابخانه‌های مختلف دنیا از آن وجود دارد. نسخه‌های زیر داستان اسکندر مقدونی است و لشکرکشی و فعالیت‌های ایشان در کشورگشایی‌هاست که به نثر گزارش داده شده است. نسخه‌ها یکسان و همانند نیست و با هم تفاوت‌هایی دارد.