اسکندرنامه

● اسکندرنامه = شرف‌نامه = اقبال‌نامه / شعر، تاریخ ایران - فارسی eskandar-nāme = šaraf-nāme = eqbāl- nāme نظامی، الیاس بن یوسف، 530؟ - 614؟ قمری nezāmī, elyās ebn-e yūsof (1136 - 1218) تاریخ تألیف: شرف‌نامه در 579ق و اقبال‌نامه بین 607 تا 615ق پنجمین دفتر از «پنج گنج» نظامی است. منظومه‌ای است در بیان داستان حماسی اسکندر مقدونی که در بحر متقارب در دو بخش «شرف‌نامه» در 6800 بیت به‌نام اتابک نصرت الدین ابوبکر پسر محمد جهان پهلوان و «اقبال‌نامه» یا خردنامه در 3480 بیت به‌نام عز الدین مسعود پسر ارسلان حاکم موصل سروده شده و بیشتر اخلاقی است آغاز: (آغاز شرف‌نامه:) خدایا جهان پادشاهی تراست ×× زما خدمت آید خدائی تراست / پناه بلندی و پستی توئی ×× همه نیستن آنچه هستی توئی (آغاز اقبال‌نامه:) خرد هر کجا گنجی آرد پدید ×× ز نام خدا سازد آن را کلید انجام: (انجام شرف‌نامه:) جهان بر وجود تو فرخنده باد ×× وجود نظامی به تو زنده باد (انجام اقبال‌نامه:) بدو باد فرخنده چون نام او ×× از آغاز او تا به انجام او / سرش سبز باد و دلش شادمان ×× ازو دور چشم بد بدگمان / جهانش مطیع و زمانش بکام ×× فلک بنده و روزگارش غلام چاپ: مکرر چاپ شده؛ کانپور، سنگی، 1886، وزیری، 374ص [مشترک پاکستان 100/7؛ فهرستواره منزوی 815/2 و 155/10؛ الذریعة 61/2 و 264/7؛ نسخه‌های منزوی 2633/4؛ کشف الظنون 86/1؛ مشار فارسی 618/1؛ دنا 811/1 (56 نسخه)] شرح و حواشی: 1- شرح اسکندرنامه؛ آرزو، سراج الدین علی بن حسام الدین (1169-1101) 2- شرح سکندرنامه؛ نظامی کرمانی، محمد نصیر بن سلطان (-13) 3- فوائد علیشیری، نظام، محیی الدین، قرن 10ق 4- شرح اسکندر نامه نظامی 5- شرح اسکندرنامه 6- فرهنگ لغات اسکندرنامه؛ نور محمد