شناسنامه کتاب‌شناختی اثر
الكواكب الدرية (تخمیسات)
عنوان پیراسته: الكواكب الدرية
al-kawākib-ud durrīyya (taxmīsāt)
1
نسخه ثبت‌شده
مشاهده فهرست نسخه‌ها
↓
پیوند کوتاه:
/w/54577
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #54577
پدیدآور / مؤلف:
ناشناخته
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 26، ص 886
تا 887
زبان و قالب:
عربی
رده‌های موضوعی:
شعر
اثر مرتبط / وابسته به:
الکواکب الدریة فی مدح خیر البرية = قصيدة البردة = قصیده برده = برده میمیه؛ بوصیری، محمد بن سعید (608-696)
معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)
قصیده برده تخمیسات و تسبیعات فراوان دارد و در کتاب حاضر، خود قصیده برده و پنج تخمیس آن گرد آوری شده و گرد آورنده آن در نسخه یاد نشده است. در این تخمیسات بیت چکامه بوصیری مصراع چهارم و پنجم است: 1. تخمیسی است با این مطلع: «مابال جسمک موقوفا على السقم ×× و مالطرفک فی الديجور لم ينم». این تخمیسرا مؤلف فهرست دارالکتب (سال 1926 ج 3 ص 49) از علاء الدین ابوالحسن علی بن زکریا بن اسماعيل السعودی داودی می‌داند و گوید برخی نیز آنرا از ناصر الدین فیومی دانسته‌اند. گرد آورنده کتاب حاضر نیز این تخمیس را از فیومی دانسته است. در فهرست کتب ظاهریه در دو جا (ص 72 و 70) بدون ذکر سراینده یاد شده؛ 2. تخمیسی است با این مطلع: «يا من غدا هائما حيران لم ينم ×× علام اجريت دمع العين كالنعم»، این تخمیس از علاء الدین علی بن امین الدین (در فهرست دارالکتب: راس الدین) بن سالم الغزى (در فهرست دارالکتب: سالم بن عبدالناصر الكناني المغربي). غزی پیش از آغاز تخمیس قصیده، این پنج مصراع را افزوده: «من بعد حمد الهى بارىء النسم ×× مع الصلوة على المختار ذي الكرم / و آله الطاهرين الاصل و الشيم ×× و صحبه خیر صحب الرسل كلهم ×× اقول نظما غدا بالمدح ذاعظم»؛ 3. تخمیس با این مطلع: «بان التصبر بين البان و العلم ×× و بان وجدی و ما وجد بمنكتم»، سراینده این تخمیس شمس الدین محمد بن منصور بن عباده الشهير به ابن الصارح است؛ 4. تخمیس با این مطلع: «ما بال قلبك لا ينفك ذا الم ×× مذبان اهل الحمى و البان و العلم»، گرد آورنده تخمیسات حاضر، این تخمیس را اثر شهاب الدین احمد بن محمد الاذرعی دانسته و صاحب فهرست دارالکتب گوید سراینده آن ناصر الدین محمد بن عبدالصمد فیومی (مذکور قبلاست)؛ 5. تخمیس با این مطلع: «هل لى الى ائلات (در نسخه ما: اثبات) البان و العلم ×× من عودة (در نسخه ما: دعوة) فعسی اشفى من السقم». گردآورنده کتاب حاضر این تخمیس را از علامه دمیاطی یاد کرده و در فهرست دارالکتب به شهاب الدین احمد بن محمد سالم، منسوب گشته و در عوض تخمیس دیگر که آغاز آن چنین است: «علامه دمعک منهملا بمنسجم ×× کساه لون احمرار حرقة الندم». از آن شهاب الدین احمد بن منصور بن صارم الدمياطى معروف به ابن حباس یاد شده است. در فهرست دانشگاه و در کشف الظنون از چندین تخمیس «برده» یاد شده است. گرد آورنده کتاب حاضر نام خود را یاد نکرده و از نوشته او در دیباچه استنباط می‌گردد که شماره تخمیسات قصیده برده را منحصر در همین پنج تخمیس مذکور در کتاب دانسته است. در پایان کتاب (نسخه ش: 182) تاریخ 767 دیده می‌شود و معلوم نیست تاریخ تألیف است یا کتابت نسخه (به مجموعه‌ای از تخمیس‌های این قصیده در جلد 7 مجلس از صفحه 241 به بعد اشاره شده است). (عبدالحسین حائری)
متن فنخا
● الكواكب الدرية (تخمیسات) / شعر / عربی
al-kawākib-ud durrīyya (taxmīsāt)
وابسته به: الکواکب الدریة فی مدح خیر البرية = قصيدة البردة = قصیده برده = برده میمیه؛ بوصیری، محمد بن سعید (608-696)
قصیده برده تخمیسات و تسبیعات فراوان دارد و در کتاب حاضر، خود قصیده برده و پنج تخمیس آن گرد آوری شده و گرد آورنده آن در نسخه یاد نشده است. در این تخمیسات بیت چکامه بوصیری مصراع چهارم و پنجم است: 1. تخمیسی است با این مطلع: «مابال جسمک موقوفا على السقم ×× و مالطرفک فی الديجور لم ينم». این تخمیسرا مؤلف فهرست دارالکتب (سال 1926 ج 3 ص 49) از علاء الدین ابوالحسن علی بن زکریا بن اسماعيل السعودی داودی می‌داند و گوید برخی نیز آنرا از ناصر الدین فیومی دانسته‌اند. گرد آورنده کتاب حاضر نیز این تخمیس را از فیومی دانسته است. در فهرست کتب ظاهریه در دو جا (ص 72 و 70) بدون ذکر سراینده یاد شده؛ 2. تخمیسی است با این مطلع: «يا من غدا هائما حيران لم ينم ×× علام اجريت دمع العين كالنعم»، این تخمیس از علاء الدین علی بن امین الدین (در فهرست دارالکتب: راس الدین) بن سالم الغزى (در فهرست دارالکتب: سالم بن عبدالناصر الكناني المغربي). غزی پیش از آغاز تخمیس قصیده، این پنج مصراع را افزوده: «من بعد حمد الهى بارىء النسم ×× مع الصلوة على المختار ذي الكرم / و آله الطاهرين الاصل و الشيم ×× و صحبه خیر صحب الرسل كلهم ×× اقول نظما غدا بالمدح ذاعظم»؛ 3. تخمیس با این مطلع: «بان التصبر بين البان و العلم ×× و بان وجدی و ما وجد بمنكتم»، سراینده این تخمیس شمس الدین محمد بن منصور بن عباده الشهير به ابن الصارح است؛ 4. تخمیس با این مطلع: «ما بال قلبك لا ينفك ذا الم ×× مذبان اهل الحمى و البان و العلم»، گرد آورنده تخمیسات حاضر، این تخمیس را اثر شهاب الدین احمد بن محمد الاذرعی دانسته و صاحب فهرست دارالکتب گوید سراینده آن ناصر الدین محمد بن عبدالصمد فیومی (مذکور قبلاست)؛ 5. تخمیس با این مطلع: «هل لى الى ائلات (در نسخه ما: اثبات) البان و العلم ×× من عودة (در نسخه ما: دعوة) فعسی اشفى من السقم». گردآورنده کتاب حاضر این تخمیس را از علامه دمیاطی یاد کرده و در فهرست دارالکتب به شهاب الدین احمد بن محمد سالم، منسوب گشته و در عوض تخمیس دیگر که آغاز آن چنین است: «علامه دمعک منهملا بمنسجم ×× کساه لون احمرار حرقة الندم». از آن شهاب الدین احمد بن منصور بن صارم الدمياطى معروف به ابن حباس یاد شده است. در فهرست دانشگاه و در کشف الظنون از چندین تخمیس «برده» یاد شده است. گرد آورنده کتاب حاضر نام خود را یاد نکرده و از نوشته او در دیباچه استنباط می‌گردد که شماره تخمیسات قصیده برده را منحصر در همین پنج تخمیس مذکور در کتاب دانسته است. در پایان کتاب (نسخه ش: 182) تاریخ 767 دیده می‌شود و معلوم نیست تاریخ تألیف است یا کتابت نسخه (به مجموعه‌ای از تخمیس‌های این قصیده در جلد 7 مجلس از صفحه 241 به بعد اشاره شده است). (عبدالحسین حائری)
نسخه‌های خطی این اثر
1 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مجلس
تهران
|
182 خوئی | بی‌کاتب | قرن 8 | ثلث، نسخ | 83 | شناسنامه ← |