کنوز الجواهر و معادن الزواهر

● کنوز الجواهر و معادن الزواهر / چند دانشی / فارسی konūz-ol javāher va ma‘āden-oz zavāher آرانی کاشانی، غلامرضا بن محمد علی، 1192 - 1265 قمری ārānī-e kāšānī, qolām rezā ebn-e mohammad ‘alī (1778 - 1849) اهدا به: محمد شاه قاجار مجموعه‌ای مفصل و مبسوط در تشریح و توضیح فقرات ادعیه و اوراد و تفسیر آیات و طرح مباحث کلامی و از مباحث و مطالب قابل توجهی برخوردار است؛ در چهل «جوهره»: 1. بیان وجه تقدیم لایستاخرون ساعة و لایستقدمون؛ 2. بیان آیه سوره یوسف که فرموده قال هی راودتنی عن نفسی ...؛ 3. بیان آیه شریفه دیگر این سوره که توهم عدم عصمت انبیاء شده؛ 4. بیان حل دعاء وضو که امام (ع) فرمود؛ 5. بیان معنی صلوات مکرره که در ادعیه است؛ 6. بیان وجه تکرر لفظ به در دعای مشلول هفت دفعه؛ 7. بیان آیه شریفه ثم اورثنا الکتاب الذین اصطفینا من عبادنا ...؛ 8 بیان مقطعات اوائل سورقرآنیه ان الم والم و ...؛ 9. بیان فرق میان آیات محکمات ومتشابهات و بیان آیه مبارکه هو الذی انزل علیک الکتاب منه آیات محکمات ...؛ 10. بیان ذکر نسب پیغمبر ما محمد بن عبدالله (ص) تا حضرت آدم وذکر وجه تسمیه آن حضرت به این اسم وعلی بن ابی طالب به اسمش وآباء کرام ایشان تا جناب آدم ...؛ 11. بیان معنی خبر من عرف الحق لم یعبد الحق که ده توجیه دراین کتاب شده؛ 12. بیان معنی خبر امیرالمؤمنین که کان اذا لم یکن ادام یقطع الخبز بالسکین واز امام جعفر (ع) که فرموده: ادنی الادم قطع الخبز بالسکین؛ 13. بیان آیه شریفه ویخرون للاذقان یبکون و یزیدهم خشوعا؛ 14.بیان آنچه در مشکلات العلوم نقل نموده که جمله مضاف الیها جائز نیست که مشتمل باشد بر ضمیر مضاف وبیان دعای اللهم بیض وجهی یوم تسود ...؛ 15.بیان معنی حدیث مروی که لولا تمرد عیسی عن طاعة الله لکنت علی دینه؛ 16. بیان معنی اللهم انی اسألک من بهائک ...؛ 17. بیان این که سر چیست که درآیه شریفه «ونادی اصحاب الجنة اصحاب النار ...» وعدنا ربنا فرموده نه ماوعدکم ربکم؛ 18. بیان معنی بشرائع دینی و خواتیم عملی ودراینکه بایابکم متعلق است به ما قبل یا ما بعد؛ 19. بیان دعای هر فریضه که مصدر است به قول سبحان الله کلما سبح الله شیء؛ 20. جواز عطف بر ضمیر منفصل و متصل؛ 21.تفسیر آیه شریفه و اوحی الی هذا القرآن لانذرکم به ومن بلغ؛ 22. بیان کلامی که ما داریم بر کلام نفاس الفنون در ذکر فایده علم نحو و اینکه صله تابع موصول است در عموم اگر ...؛ 23. بیان فرق انا عمرو اغیر ضارب زید وانا عمرو اشد ضارب زید؛ 24. بیان فرق میان انا قاتل زید وانا قاتل زیداً؛ 25. بیان وجه آنچه سیوطی گفته دراحمد ربی الله خیر مالک؛ 26. ذکر وجه تفرقه بعض از آیات که درآن آتوا الزکاة است؛ 27. بیان وجه اشیاع کثیره درآیه متضمنه بر یخلد فیه مهانا؛ 28.بیان دلالت آیه شریفه تنزل الملائکة والروح فیها باذن ربهم بر وجود لیلة القدر بعد از وفات پیغمبر (ص)؛ 29. بیان فساد قول ابی حنیفه در عمل او به قیاس و فساد آنچه که متمسک به آن شده؛ 30. بیان این که کلمه «تلقینها» که در دعای عشرات آمده آیا باید «تلقینها» و با یک نون خوانده شود؛ 31. بیان این که دو کلمه «لاتخلق» و «اعلی ذکری» که دردعای ابوحمزه ثمالی آمده چگونه باید خوانده شود؛ 32.نحوه خواندن آیه شریفه بئس الاسم الفسوق وامثال آن از ادعیه و اوراد؛ 33. بیان وجوه اعراب «مودة» در آیه شریفه انما اتخذتم من دون الله اوثانا مودة بینکم؛ 34. بیان توجیه این سه بیت شعر شیخ بهایی ره که: جامعت اهلی فی النهار ثلاثةولم اغتسل فی ذلک الیوم حامدا و کنت صحیح الجسم والماء حاضر وصلیت خمساً فی الجماعة مسجداوایقنت نفسی بان ذلک جائز علی دین مولای النبی محمدا؛ 35. بیان دعای پیغمبر که فرموده اللهم سجدلک سوادی وخیالی و بیاضی الی آخر الدعاء؛ 36. بیان اینکه دو جمله دعای حرم شیبتی علی النار واللهم و زوجنی من الحور العین رازنان هم می‌توانند بخوانند؛ 37. اینکه آیا دو لفظ طمأنیة و قشعر مصدرند و سین قشعر آیا مفتوح است یا ساکن؛ 38. بیان خبر روایت شده از امیرالمومنین علیه السلام که فرموده‌اند من اتعبنی فهو کافر ومن ابغضنی فهو مؤمن؛ 39. بیان اعراب کلمه اسماع در این جمله از دعای ابوحمزه ثمالی: وخذ عنی باسماع وابصار اعدائی وحسادی والباغین علی؛ 40. بیان وجه دو خبر قلب السلطان بیدی الرحمن یقلبه کیف یشاء وقلب المؤمن بین اصبعین من سابع الرحمن. این کتاب جز کنوز الجواهر محمد بن محمود بن ابی الحسن سمنانی که در زمان شاه محمود و به نام سعدالدین محمد ساوجی در 712 در اخلاق به فارسی ساخته است. (دانش پژوه) [الذریعة 178/17 و 164 و 171/18]