اسطقس الاس الاول

● اسطقس الاس الاول = اسطقس الاس علی رأی الفلاسفة / کیمیا / عربی usṭuqus-ul uss al-awwal = usṭuqus-ul uss ‘alā ra’y-il falāsifa جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری jāber ebn-e hayyān (739 - 814) اسطقس، معرب کلمه‌ای یونانی است و به معنی ماده و اصل هر چیزی است. جابر رأی‌ها و اندیشه‌های مردم درباره اسطقس را به سه گونه تقسیم می‌کند: برهانی عقلی، دینی (که از همه برتر است)، جدلی اقناعی. در کتاب اسطقس اول به نخستین گونه رأی (رأی اهل فلسفه)، در دومی به دومین گونه (رأی دیانت) و در سومی به سومین گونه (رأی اهل صنعت) می‌پردازد. همچنین وی بخشی از این کتاب را که در اثناء ترک شده بود در پایان به‌صورت شرح و ذیل بر اسطقس سوم آورده است. علاوه بر این دو گزارش و شرح نیز از او بر اسطقس اول و سوم موجود است. رساله حاضر اسطقس اول اوست که مطابق با رأی فلاسفه است. در این رساله وی از فلزهای کیمیایی سخن می‌گوید و بیان می‌کند که «چیزها همه به اسطقس برمی‌گردند و در اینجا هم ما می‌خواهیم «سنگ فیلسوفان» (حجر الفلاسفه) را که ریشه این هنر است بشناسیم، از این روی آن را اسطقس نامیده‌ایم». در آن از «اصحاب برانین اولین» و «اصحاب نبات» یاد شده است. آغاز: کتاب الاسطقس الاول. بسمله، قال جابر بن حیان ان الله تعالی بعزته و اختراعه للاشياء بقدرته و سماها ببديع حکمته و اظهار آثارها بلطيف صنعته، ابدع خلق الانسان بغريب خلقته انجام: فمن اراد التوسع فی ذلك فليقرأ ما لنا فيها على ما رتبناه فی الفهرست. تم كتاب الاسطقس المؤلف على رأى الفلاسفة. و الحمد لله رب العالمين. چاپ: با عنوان «مجموعة احد عشر كتاباً فی علم الاكسير»، بمبئی، 1892م، سنگی؛ پاریس، مطبعة فول غايتينة، 54ص، 1928م [اعلام 1: 410؛ ریحانة الادب 5: 110؛ فهرست ابن ندیم 421؛ تاریخ التراث العربی 4: 309؛ دنا 809/1: در دنا بین رساله‌های مختلف اسطقس اختلاط پدید آمده است.] شرح و حواشی: 1- تفسیر کتاب اسطقس = التفسير الاول = التفصيل الاول = غرض الاغراض؛ جابر بن حیان (120-198)