نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

کلام المهدی

kalām-ul mahdī
6 نسخه ثبت‌شده قرن 11 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/53900
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #53900
پدیدآور / مؤلف: مشعشع، محمد بن فلاح
تاریخ و سده تألیف: 855 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 26، ص 544 تا 546
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: کلام و اعتقادات

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

کتاب سراسر خطبه است و نامه و پاسخ نامه: 1. شمارش دوازده امام و تاریخ پیامبر و امامان و در اینجا می‌گوید که محمد بن الحسن المهدی مادرش نرجس دختر قیصر روم بوده و در 255 زاده و ششصد سال از عمرش می‌گذرد و این مقاله در محرم 855 گردآوری شده و او نهان است. دنباله آن بحث کلامی شیعی در امامت است؛ 2. بحثی در قضا و قدر؛ 3. پنج اصل دین؛ 4. چندین خطبه است در امامت علی (ع) و توحید و رد اهل سنت و تفسیر آمیخته با آیات و اخبار در آنها از ظهور «هذا السید» یاد شده و دارد «قال مصنف هذا الکتاب» و «لقد کذب المصنف» و گویا رد نامه‌ای است. نیز «ولا فعلم هذا المصنف من ای مذهب هو حتى نبين له مذهبه امن اهل السنة و الجماعة حتى نعرفه حقيقة المذهب الذى و عليه ام من الشيعة و قد شمنا من كلامه القبيح رايحة الزندقة فانه كلام من جهل الحق حتى الشبهات» در آن می‌گوید که سید رضی در نهج البلاغه سخنان علی را آورده و خطبة البیان را و مانند آن همچون خطبة الوداع را که معلمان کودکان و بیمایگان می‌خوانند در آن نیاورده چه آنها با قانون ظاهر مخالف و ناخوشایند بنی عباس است در آن آمده «قال الجاهل فی الله» و «هذا السید» و «الشیخ المصری» و عبدالله سراج که در عراق و واسط و بغداد بوده و از کشاورزان خود و از گندم و برنج و خرما و تنکه درهم و دینار و بلاد عمم یاد می‌کند و از محسن و حسن بن جراح، داستان زندگی او در اینجا اندکی روشن می‌شود. نیز از دوره عباسیان و مغولان و فرقه ناجیه امامیه اثنا عشریه و از «مصنف هذا الکتاب لعنه الله» و «المخنث تویج بن الاعور» و در آنها آمده «هذا السید جاء علی الاثر الصحیح» و «فانا من آل الرسول و اولاد البتول» و «ان رجلا ذمیا قصدنا من بلاد الشام و طلب منا كتابا مرضى الخاص و العام من اهل الذمة و الاسلام يكون فيه كشف ما تضمن حال هذا السيد و ما هو عليه من صحة الدعوى لديد ... و يستحيل من الله سبحانه ان يلهمه معرفة كتابه المنزل و شريعة نبيه نقلا و عقلا و هو غر محق فيكون ممن فعل القبيح ... ولو بلغ درجة الاجتهاد من سائر المذاهب كصاحب الكشاف فى زمانه و الطبرسى في اوانه و ابن المطهر في وقته بل الشافعى محمد بن ادريس و ابي حنيفة النعمان و مالک و احمد بن حنبل و سائر من مضى عصره فان شک شاک من العلماء و ارباب الدعوى فليقدم الينا ليبحث عما بداله علينا و يسال ... فان شكت اليهود و النصارى او اهل المذاهب من الشافعية و الحنفيه و المالكية و الحنابلة فليحضروا تفاسيرهم للقرآن و شرايعهم في الاديان و ليسال كل صاحب مذهب عما الفه [في] المذهب حتى الحاوى في علم الفتاوى و القواعد و التحرير و المبسوط و المختلف و مسائل الخالف و النهاية و الشرايع و جميع كتب الفها علماء الشيعة او علماء السنة حتى العقائد الكلاميه و المسائل الاصولية و ما تعلق بعلم المعانی و البيان و المنطق و التصريف و النحو و علم الهيئة و اليهود بتوريتهم و النصارى بانجيلهم و اهل الزبور بزبر وهم و اهل الصحف بصحفهم» و «هذا السيد الذى هو من والد الرسول ... هو المناب عن القائم من اهل البيت القائم المستور في الغيبة و هو محمد بن الحسن العسكرى ... و هذا السيد انما ادعى النيابة عن الغائب و عن آبائه و الاجداد» و «قد اخبر الجميع من هولاء خصوصا العلماء و المتفقهين ان هذا الغائب و هو محمد بن الحسن العسكرى و الله نرجس بنت قيصر اخذت من الروم بسبی بني العباس اشترتها اخت الهادى عمة الحسن ثم وهبتها للحسن بن على ... فولدت منه محمد المهدى ... و هو الى الان باق وقد بلغ من العمر ستمائة سنة و عشر سنين فى هذه السنة التي سنة خمس وستين وثمانمائة لان مولده ... سنة خمس و خمسين و ماتين من الهجرة» و «فوجب ان يكون هذا السيد مقامه في الظهور و هو مقام الله و يد الوكيل يد الموكل» و «و من تخلف الى الان ان لحق بصاحب هذا الاوان و هو هذا المنسوب الى جده ... فقد فازونجا و حاز السعاة غدا»؛ 5. خطبه‌ای است که در آن هفتاد حدیث است برخی با سند درباره نسب و نام و برتری و سرگذشت و فرزندان علی (ع) هر یک با شرحی به عنوان «الحاق» و نام کتابهایی هم برده شده که حدیثها از آنها نقل شده است؛ 6. آخر الحاق الخطاب في عدة آيات من الكتاب ... في فضل امير المومنین؛ 7. خطبه دیگر که در آن آمده: «هذا او ان الظهور و القيام لاخذ ثار النبيين و الائمة الراشدين و لابد من اشتراط الناصر و ای ناصر يكون غيركم اى من تقمصوا بقميص المحبة» و «هذا السيد هو المهدى من آل الرسول» و «والامام محمد بن الحسن المهدى ... امه نرجس بنت قيصر ملك الروم ولد سنة خمس و خمسين و ماتين من الهجرة فقد كمل له من العمر ستمائة سنة و عشر سنين الى تاريخ خمس وستين سنة و ثمانمائة و هو مستور في الغيب»؛ 8. سپس چند خطبه دیگر که در آنها آمده «هذا السيد الذي كما تعلمون هو قائم مقام الغائب بحسب النياب، كما الجسد عن الروح بالاستنابة و قد اند مجامعا على مكنون علم» و «صار هذا السيد مجابا و آلة لهذا السر الغايب و المناب في حالة الغيبة» و «ظهر هذا السيد المناب عن الغايب المشهور» و «كهذا السيد الذي ظهر بعد التباس الامور عليه في مبدأ الخلقة مع ثبوت ايمانه و كماله» و «حتى دارت التوبة الى هذا السيد»؛ 9. باز چند خطبه که در یکی از آنها سخن حسن صراف آمده و در آن از شیخ محمد مصری که نامه ای به شیخ حسن بن مطر و نامه ای به سید عزالدین نوشته است یاد شده است و یکی خطاب به سید عزالدین و دو تا خطاب به او و شیخ حسن صراف است و پنج تا خطاب به «امیر کبیر پیرقلی» است که در آنها از دعوی خود و صحت نسب خود یاد کرده است. یکی خطاب به شیخ محمد بن الشماع است که سلیم ابوزیتون را نزد سید فرستاده و از سرگذشت او پرسیده و او در این از حال خود شرح داده و باز گفته که مهدی در 255 زاده و اکنون که 861 است 606 سال دارد و مانند خضر و نوح و شعیب و دجال سالیانی دراز زنده می‌ماند. یکی خطاب به علی بن کیوان است و در آنهم از غیبت مهدی و از نصیریه یاد شده و آمده «و هذا السيد الذى ظهر ملهم بالصواب لااخذ من الكليني و لا من غيره». یکی خطاب به «امیر بابا علی» است در پاسخ نامه او که در آن آمده بود که جهان شاه و پسر او می‌خواهند که تو (سید) باید با پسر جهانشاه باشی. یکی خطاب به سلطان توران شاه است. یکی خطاب به نامه سید محمد بصری است و اینکه هر دو یک رای دارند؛ 10. سپس دو خطبه است که در دومی آمده «هذا الشخص و هو المهدى المدعو به وجب على سائر الانام متابعته على ذلك الحكم». (دانش پژوه)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعه 111/8

متن فنخا

● کلام المهدی / کلام و اعتقادات / عربی kalām-ul mahdī مشعشع، محمد بن فلاح، - 870 قمری moša‘ša‘, mohammad ebn-e fallāh (- 1466) تاریخ تألیف: محرم 855ق کتاب سراسر خطبه است و نامه و پاسخ نامه: 1. شمارش دوازده امام و تاریخ پیامبر و امامان و در اینجا می‌گوید که محمد بن الحسن المهدی مادرش نرجس دختر قیصر روم بوده و در 255 زاده و ششصد سال از عمرش می‌گذرد و این مقاله در محرم 855 گردآوری شده و او نهان است. دنباله آن بحث کلامی شیعی در امامت است؛ 2. بحثی در قضا و قدر؛ 3. پنج اصل دین؛ 4. چندین خطبه است در امامت علی (ع) و توحید و رد اهل سنت و تفسیر آمیخته با آیات و اخبار در آنها از ظهور «هذا السید» یاد شده و دارد «قال مصنف هذا الکتاب» و «لقد کذب المصنف» و گویا رد نامه‌ای است. نیز «ولا فعلم هذا المصنف من ای مذهب هو حتى نبين له مذهبه امن اهل السنة و الجماعة حتى نعرفه حقيقة المذهب الذى و عليه ام من الشيعة و قد شمنا من كلامه القبيح رايحة الزندقة فانه كلام من جهل الحق حتى الشبهات» در آن می‌گوید که سید رضی در نهج البلاغه سخنان علی را آورده و خطبة البیان را و مانند آن همچون خطبة الوداع را که معلمان کودکان و بیمایگان می‌خوانند در آن نیاورده چه آنها با قانون ظاهر مخالف و ناخوشایند بنی عباس است در آن آمده «قال الجاهل فی الله» و «هذا السید» و «الشیخ المصری» و عبدالله سراج که در عراق و واسط و بغداد بوده و از کشاورزان خود و از گندم و برنج و خرما و تنکه درهم و دینار و بلاد عمم یاد می‌کند و از محسن و حسن بن جراح، داستان زندگی او در اینجا اندکی روشن می‌شود. نیز از دوره عباسیان و مغولان و فرقه ناجیه امامیه اثنا عشریه و از «مصنف هذا الکتاب لعنه الله» و «المخنث تویج بن الاعور» و در آنها آمده «هذا السید جاء علی الاثر الصحیح» و «فانا من آل الرسول و اولاد البتول» و «ان رجلا ذمیا قصدنا من بلاد الشام و طلب منا كتابا مرضى الخاص و العام من اهل الذمة و الاسلام يكون فيه كشف ما تضمن حال هذا السيد و ما هو عليه من صحة الدعوى لديد ... و يستحيل من الله سبحانه ان يلهمه معرفة كتابه المنزل و شريعة نبيه نقلا و عقلا و هو غر محق فيكون ممن فعل القبيح ... ولو بلغ درجة الاجتهاد من سائر المذاهب كصاحب الكشاف فى زمانه و الطبرسى في اوانه و ابن المطهر في وقته بل الشافعى محمد بن ادريس و ابي حنيفة النعمان و مالک و احمد بن حنبل و سائر من مضى عصره فان شک شاک من العلماء و ارباب الدعوى فليقدم الينا ليبحث عما بداله علينا و يسال ... فان شكت اليهود و النصارى او اهل المذاهب من الشافعية و الحنفيه و المالكية و الحنابلة فليحضروا تفاسيرهم للقرآن و شرايعهم في الاديان و ليسال كل صاحب مذهب عما الفه [في] المذهب حتى الحاوى في علم الفتاوى و القواعد و التحرير و المبسوط و المختلف و مسائل الخالف و النهاية و الشرايع و جميع كتب الفها علماء الشيعة او علماء السنة حتى العقائد الكلاميه و المسائل الاصولية و ما تعلق بعلم المعانی و البيان و المنطق و التصريف و النحو و علم الهيئة و اليهود بتوريتهم و النصارى بانجيلهم و اهل الزبور بزبر وهم و اهل الصحف بصحفهم» و «هذا السيد الذى هو من والد الرسول ... هو المناب عن القائم من اهل البيت القائم المستور في الغيبة و هو محمد بن الحسن العسكرى ... و هذا السيد انما ادعى النيابة عن الغائب و عن آبائه و الاجداد» و «قد اخبر الجميع من هولاء خصوصا العلماء و المتفقهين ان هذا الغائب و هو محمد بن الحسن العسكرى و الله نرجس بنت قيصر اخذت من الروم بسبی بني العباس اشترتها اخت الهادى عمة الحسن ثم وهبتها للحسن بن على ... فولدت منه محمد المهدى ... و هو الى الان باق وقد بلغ من العمر ستمائة سنة و عشر سنين فى هذه السنة التي سنة خمس وستين وثمانمائة لان مولده ... سنة خمس و خمسين و ماتين من الهجرة» و «فوجب ان يكون هذا السيد مقامه في الظهور و هو مقام الله و يد الوكيل يد الموكل» و «و من تخلف الى الان ان لحق بصاحب هذا الاوان و هو هذا المنسوب الى جده ... فقد فازونجا و حاز السعاة غدا»؛ 5. خطبه‌ای است که در آن هفتاد حدیث است برخی با سند درباره نسب و نام و برتری و سرگذشت و فرزندان علی (ع) هر یک با شرحی به عنوان «الحاق» و نام کتابهایی هم برده شده که حدیثها از آنها نقل شده است؛ 6. آخر الحاق الخطاب في عدة آيات من الكتاب ... في فضل امير المومنین؛ 7. خطبه دیگر که در آن آمده: «هذا او ان الظهور و القيام لاخذ ثار النبيين و الائمة الراشدين و لابد من اشتراط الناصر و ای ناصر يكون غيركم اى من تقمصوا بقميص المحبة» و «هذا السيد هو المهدى من آل الرسول» و «والامام محمد بن الحسن المهدى ... امه نرجس بنت قيصر ملك الروم ولد سنة خمس و خمسين و ماتين من الهجرة فقد كمل له من العمر ستمائة سنة و عشر سنين الى تاريخ خمس وستين سنة و ثمانمائة و هو مستور في الغيب»؛ 8. سپس چند خطبه دیگر که در آنها آمده «هذا السيد الذي كما تعلمون هو قائم مقام الغائب بحسب النياب، كما الجسد عن الروح بالاستنابة و قد اند مجامعا على مكنون علم» و «صار هذا السيد مجابا و آلة لهذا السر الغايب و المناب في حالة الغيبة» و «ظهر هذا السيد المناب عن الغايب المشهور» و «كهذا السيد الذي ظهر بعد التباس الامور عليه في مبدأ الخلقة مع ثبوت ايمانه و كماله» و «حتى دارت التوبة الى هذا السيد»؛ 9. باز چند خطبه که در یکی از آنها سخن حسن صراف آمده و در آن از شیخ محمد مصری که نامه ای به شیخ حسن بن مطر و نامه ای به سید عزالدین نوشته است یاد شده است و یکی خطاب به سید عزالدین و دو تا خطاب به او و شیخ حسن صراف است و پنج تا خطاب به «امیر کبیر پیرقلی» است که در آنها از دعوی خود و صحت نسب خود یاد کرده است. یکی خطاب به شیخ محمد بن الشماع است که سلیم ابوزیتون را نزد سید فرستاده و از سرگذشت او پرسیده و او در این از حال خود شرح داده و باز گفته که مهدی در 255 زاده و اکنون که 861 است 606 سال دارد و مانند خضر و نوح و شعیب و دجال سالیانی دراز زنده می‌ماند. یکی خطاب به علی بن کیوان است و در آنهم از غیبت مهدی و از نصیریه یاد شده و آمده «و هذا السيد الذى ظهر ملهم بالصواب لااخذ من الكليني و لا من غيره». یکی خطاب به «امیر بابا علی» است در پاسخ نامه او که در آن آمده بود که جهان شاه و پسر او می‌خواهند که تو (سید) باید با پسر جهانشاه باشی. یکی خطاب به سلطان توران شاه است. یکی خطاب به نامه سید محمد بصری است و اینکه هر دو یک رای دارند؛ 10. سپس دو خطبه است که در دومی آمده «هذا الشخص و هو المهدى المدعو به وجب على سائر الانام متابعته على ذلك الحكم». (دانش پژوه) [الذریعه 111/8]

نسخه‌های خطی این اثر

6 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مجلس
تهران
10222 بی‌کاتب قرن 9 نسخ 370 شناسنامه ←
2
مرعشی
قم
3825 و 1628 عکسی بی‌کاتب قرن 10 نسخ 332 شناسنامه ←
3
دانشگاه
تهران
3032-ف بی‌کاتب قرن 10 نسخ 370 شناسنامه ←
4
مرعشی
قم
1211 بی‌کاتب 1 محرم 1011ق نسخ 178 شناسنامه ←
5
مرکز احیاء
قم
1092 نامشخص - - - شناسنامه ←
6
مرکز احیاء
قم
253 و 2330 عکسی بی‌کاتب قرن 12 نسخ 135 شناسنامه ←