کلام الملوک ملوک الکلام

● کلام الملوک ملوک الکلام = خاقانیه = تاریخ قاجاریان / تاریخ ایران / فارسی kalām-ol molūk molūk-ol kalām = xāqānīye = tārīx-e qājārīyān صاحب مازندرانی، محمد تقی بن محمد زکی - 1256 قمری sāheb-e māzandarānī, mohammad taqī ebn-e mohammad zakī (-1840) تاریخ تألیف: 1250ق اثری است که در آخرین سال زندگی فتحعلی شاه قاجار (1186- 1250ق) آن را تقریر کرده تا به وسیله آن «بینندگان حاضر را تذکری و آیندگان غایب را تفکری حاصل آید». او «بی‌تکلف منشیانه و تصلف مترسلانه» تقریر کرده و میرزا محمد تقی علی آبادی مازندرانی صاحب دیوان (- 1256ق) تحریر نموده است. او در این رساله درباره ریشه ایل قاجار و چگونگی استقرار آن در استرآباد گرگان سخن گفته و از جد پنجم خود به معرفی نیاکان خود پرداخته و تا پدر و عمویش را معرفی می‌کند. سپس گزارشی کوتاه درباره سلطنت آقا محمد خان و قتل او دارد و بعد از آن به نحوه دست گرفتن تاج و تخت پس از قتل عمویش توضیح می‌دهد. در بخش دیگری درباره سرکوبی مخالفان و شیوه کشورداری خود گزارشی دارد که در پی آن از کارهایی که برای احیای شریعت اسلام همچون ساخت مساجد و مدارس و توجه به علمای دین انجام داده توضیحاتی ارائه کرده‌است. بخش دیگری از آن به جنگ اول و دوم ایران و روسیه اختصاص دارد. در بخش دیگری به قرن دوم از روزگار سلطنتش و رفت و آمد سفرا به دربارش اشاره می‌کند و پس از توصیف زیبایی‌اش، درباره تعداد فرزندان و نوادگان و نیز جواهراتش و آنچه سلاطین به او هدیه داده اند، مطالبی دارد. و درپایان شرح مختصری درباره تعداد سپاهیان ثابت و سیار و شیوه گردش کار آنان و چگونگی استقرار سپاهیان در مرزها و نیز تعداد ابزار آلات و تجهیزات آنان گزارشی می‌دهد. آغاز: 1: لك الحمد يا ذا الجود و المجد و العلی×× تبارکت تعطى من تشاء و تمنع. تحسین و درود مر نخستین صدور و ورود عرصه شهود را احمد محمود صلوات الله علیه و آله و اوصیائه الغرر الاثنی عشر منت و سپاس بخشنده نعمت و بخشاینده نقمت را سزد و بس که پس از انعام عام و اعطای تام که گدا و شاه را در آن یکسان خواست ... 2: الرسالة الخاقانية في شكر الآلاء الربانية ... و الآثار العلية المسماة بملوک الکلام ... انجام: چو بخشیدیم دولت این جهان ×× ببخشاییم نعمت جاویدان. اللهم فتمم احسانك على فيما بقى من عمری کما احسنت الى فيما مضى منه. چاپ: گنجینه بهارستان، تاریخ 2(قاجار)، مسلسل 12، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1384ش، با تصحیح سید سعید میر محمد صادق [مکتبة امیرالمؤمنین 80/1؛ فهرستواره منزوی 891/2]