کشکول

مجموعه‌ای کشکولی از یادداشت‌های متنوع و ارزنده مانند محاضرات ادبی، مشتمل بر فوائد تاریخی، روایی، فقهی، کلامی، اخلاقی، عرفانی، لغوی، منطقی، فلسفی، بلاغی، ادبی، صرفی، نحوی و حکایات و طرائف اقوال و ظرائف اخبار ... به نظم و نثر، به زبان‌های عربی و ترکی عثمانی و به ندرت زبان فارسی است که قاعدتاً بایستی در قرن 13 در عثمانی (ترکیه) از سوی چند نفر تألیف گردیده باشد! افزون بر اشعار و روایات و مطالب متنوع دیگر، فوائد دیگری بیشتر در موضوع منطق، کلام و ادبیات عرب، با ذکر نام کسان و منابعی همچون: دسوقی علی المعانی، مجابی، زینی زاده علی الکافیة، تقریر حافظ ابراهیم، تعریفات سید، خرپوتی علی التحفة، شرح فناری بر برهان، برهان کلنبوی، شرح الرضی، مفتی زاده علی الحسینیه، کلیات ابی البقاء، در الناجی، زبدة التعریفات، جامی، مطول من المعانی، شرع عزی علی القاری، محرم افندی، قاضی زاده جمال الدین، عصام على التصدیقات، اساس البناء، کافیه، کلیسی علی التصدیقات، قول احمد، منضود، مقصود شرح منضود، مراح، شرح المراح، سیلکوتی علی التصورات، سید عبدالله، شافیه، تلخیص، شرح المفتاح، حاشیة جدید الجامی شوکت افندی، حسین چلبی، معرب الکافیه، هندی، سمع من الاستاذ، عبدالرحیم، فروق حقی، سفینة الراغب، عوامل تحفه، دده جنگی، طریقه محمدیه، محمد چلبی، مجمع الآداب، شرنبلانی درر حاشیه سی، شفا شرحی علی القاری و ... آمده است. در این نسخه نفیس، از امام دوازده گانه شیعه، به عنوان «أئمه یی اثنی عشر» نام برده شده و حدیثی نیز در خصوص حضرت مهدی علیه السلام همچون (53ر): «عن عبدالله بن عمر قال، قال رسول الله علیه الصلوة والسلام: یخرج المهدی و علی رأسه عمامة فیها ملک ینادی هذا المهدی خلیفة الله فاتبعوه» آمده است. در پشت جلد پایان کتاب، کلمه «قواعد مجموعه سی» مکرر آمده است که ممکن است نام این اثر باشد؛ لیکن اثر نسق خاصی نداشته و قواعد خاصی در آن دنبال نشده و کاملاً پراکنده است، البته این احتمال است که بیش تر نقل قول‌های موضوع کلام، منطق و ادبیات عرب، از هامش کتابی که حاشیه‌نویسی شده بود، اخذ شده باشد!