الکتاب

● الکتاب / نحو / عربی al-kitāb سیبویه، عمرو بن عثمان، 148 - 180 ؟ قمری sībevayh, ‘amr ebn-e ‘osmān (766 - 797) از جمله کتب عمده‌ای که در علم نحو دائماً مطمح نظر و محل توجه و اعتنای تام عموم فضلا و طبقات نحاة بوده و در نزد کافه اهل ادب از امهات کتب محسوب می‌شده و در بسط و اشباع و جامعیت و تحقیق و حسن تألیف و کثرت شواهد و اشتمال بر جمیع اجزاء ابواب و شعب مباحث مختلف نحو در نوع خود بی‌نظیر است. کتابی است در غایت اشتهار و اتقان موسوم به «الکتاب» [میزان اهمیت و عزت آن را از این جا می‌توان به دست آورد که مهم‌ترین هدیه‌ای که حاحظ به محمد بن عبدالملک زیات وزیر معتصم داد یک نسخه از این کتاب بود و در باب اهمیت آن به وزیر گفت: «اردت ان اهدی لک شیئاً ففکرت فاذا کل شئ عندک فلم أرأشرف من هذاالکتاب» و ...]. بنای کتاب که به روایت ابوجعفر احمد بن محمد بن اسمعیل النحاس ادیب و نحوی مشهور است اصلاً برسه «سفر» است و به لحاظ اشتهار و اهمیت به خصوصی که داشته در زمان‌های مختلف شروح و تعالیق و تفاسیر متعددی به دست فحول ائمه ادب بر آن نوشته شده اند. چاپ: چاپ اول: دار القلم، قاهره و چاپ دوم: دار الکاتب العربی، قاهره، محقق عبد السلام محمد هارون، 1385-1387ق. [کشف الظنون 1426/2] شرح و حواشی: 1- شرح الکتاب لسیبویه؛ سیرافی، حسن بن عبدالله (280-368)