کاشف الغیاهب فی ابطال (بیان) سایر المذاهب

● کاشف الغیاهب فی ابطال (بیان) سایر المذاهب / کلام و اعتقادات / عربی kāšif-ul ġayāhib fī ibṭāl-i (bayān-i) sāyir-il maḏāhib احمد بن شریف، ق8 قمری ahmad ebn-e šarīf(- 14c) در اثبات امامت علی بن ابیطالب و ابطال قول خصم و بیان افضلیت آن حضرت و اینکه دانش جمیع علما بآن حضرت منتهی می‌شود و ... از طریق مخالف. از متون کهن کلامی شیعی است که در خور تحقیق می‌باشد. اطلاع از سرگذشت نویسنده آن نداریم و از محتوای کتاب می‌توان حدس زد که از قرن هفتم به بعد نگارش یافته است. در آن از ابوالمندر هشام بن سائب کلبی در کتاب «المثالب» نقل می کند که مراد ابو المنذر هشام بن ابی نصر محمد بن سائب بن بشر نسابه کوفی شیعی (- 204ق) است و کتاب «المعمرون» سجستانی (- 250ق) و کتاب «المجتبی» تألیف ابن درید، محمد بن حسن یا حسین (- 321ق) و کتاب «عقد الفرید» ابن عبد ربه (- 328ق) و اشعاری در مدح حضرت علی (ع) از کتاب «الاوراق فی اخبار آل عباس» و اشعاری هم تألیف ابوبکر صولی، محمد بن یحیی کاتب شطرنجی (- 335ق) نقل می کند و از کتاب «الاغانی» ابوالفرج اصفهانی (- 356ق) و از محمد بن جریر طبری (- 393ق) و از سلیمان بن احمد طبرانی (- 360ق) و «صحاح اللغه» جوهری (- 393ق) و از قاضی تنوخی (- 384ق) و از کتاب «اختلاف الفقهاء» طحاوی (- 321ق) که گویا همان اختلاف العلماء و یا اختلاف الروايات او باشد و نیز از کتاب «حلية الاولیاء» ابی نعیم (- 402ق) و از کتاب الولایه ابن عقده کوفی از علمای زیدیه (- 333ق) و از کتاب «المناقب» ابن مردویه اصفهانی (- 410ق) و از حافظ ابوبکر احمد بن حسن یا حسین بیهقی خسروجردی (- 458ق) و از کتاب «الجمع بین الصحیحین» حمیدی، امام حافظ ابی عبدالله محمد بن ابی نصر فتوح حمیدی اندلسی (- 488ق) بسیار نقل می کند با حذف سند و از کتاب «اعتقاد الحنابله» ابی اسماعیل عبدالله بن محمد انصاری هروی (- 481ق) و کتاب «استیعاب» ابن عبدالبر (- 463ق) و «الفائق» زمخشری (- 538ق) و چند کتاب دیگر و کتاب «الاربعین» ابوالولید موفق بن احمد حنفی مکی معروف به خطیب خوارزم (- 568ق) و المنتظم ابن جوزی (- 597ق) و کتاب عمد المعارف معروف به «عنوان السیر» محمد بن عبدالملک بن ابراهیم همدانی شافعی (- 521ق) و ابن عطار همدانی (- 569ق) و مطرزی ناصرالدین خوارزمی حنفی (- 610ق) و فخر رازی (- 606ق) از تمام اینها روایاتی در فضیلت حضرت علی (ع) نقل می کند. نام بسیاری از کتاب‌های قدما را یاد می کند و از آنها روایت نقل می‌نماید که هم اکنون از آن کتاب‌ها اثری نشان نداریم. مؤلف پس از خطبه و مقدمه کتاب حدیث افتراق امت را بیان می کند و سپس اثبات می کند که فرقه ناجیه شیعه و پیروان علی (ع) می‌باشند با برهان عقلی و نقلی. سپس به فضیلت شیعه و اصول عقائد آنها باجمال می‌پردازد آن گاه عده‌ای از منابع و مآخذ کتاب خویش را نام می‌برد، بعد از آن آیات و روایاتی که در شأن آن حضرت آمده است بیان می‌دارد سپس به الزام خصم پرداخته و معتقد اهل الحق را توضیح می‌دهد و مناقب حضرت مهدی (ع) را آورده و به کتابی به نام «کشف المخفی فی مناقب المهدی (ع)» اشاره می‌کند و از آن روایاتی از طرق مخالف در این رابطه نقل می‌نماید و اثبات می کند که علی بن ابیطالب افضل صحابه بعد از رسول خداست و ... . (فاضل)