قواعد زبان فارسی

● قواعد زبان فارسی = دستور العمل = جامع قواعد مضبوط / دستور زبان / فارسی qavā‘ed-e zabān-e fārsī = dastūr-ol ‘amal = jāme‘ qavā‘ed-e mazbūt هانسوی، عبدالواسع، ق 12 قمری hānsavī, ‘abd-ol-vāse‘(- 18c) رساله مختصری است در اصول و قواعد دستور زبان فارسی با استفاده از کتاب‌های لغت نظیر: فرهنگ جهانگیری و سروری، مدار الافاضل، موید الفضلاء و کتب معانی همانند بحر الدقایق و نزهة الصنایع و عمان الجواهر و خزائن المعانی و دیگر کتب. در یک «مقدمه» و سه «باب»: مقدمه: مشتمل بر مقدماتی چند در مباحث کلی این فن؛ باب 1. بیان الفاظ؛ باب 2. بیان قواعد کلیه و فوائد جزئیه؛ باب 3. اصطلاحات فارسی و صنایع شعری. با عناوین «اصطلاح» سپس «صنعت». عبدالواسع درکار خود از سروده‌های نامداران ایرانی و شبه قاره هند گواه بسیار آورده است و بدان نام روشنی نداده است، جز آنکه در خاتمه می‌گوید: جامعه صد گونه فیض ازل ×× نسخه مقبول «دستورالعمل» / نی غلط گفتم مضامین بلند ×× کردم اندر قید لفظ پوچ چند ... «خالص» ای مست سخن هشیار شو ×× خواب غفلت تا بکی بیدار شو. آغاز: رب اغفر و ارحم و انت خیر الراحمین و صل علی نبیک و رسولک محمد و آله و اصحابه اجمعین اما بعد این رساله چند ورقی معدود مشتمل بر قواعد و ضوابط کلیه انجام: اگر موصوف و صفت باشد مرکب توصیفی نامند چنانچه مرد بزرگ ... و اگر جزو ثانی قید اول نباشد مرکب امتزاجی گویند چنانچه در خانه و بر بام تمام شد. [نسخه‌های منزوی 2074/3؛ قاهره، فارسی 49/2؛ گنج بخش تسبیحی 186/1-188؛ مشترک پاکستان 2462/13]