قسطاس المستقيم

● قسطاس المستقيم / ریاضیات / فارسی qestās-ol mostaqīm ؟ صفیری دیلمی قزوینی، ق 11 قمری safīrī deylamī qazvīnī ( - 17c) رساله‌ای است در حساب مشتمل بر دو «رکن» و هر رکن درسه «مقام» و هر مقام دارای مقدمه و ابواب و فصولی است: تمهید: تعریف علم حساب؛ رکن 1. اصول حساب، در سه «مقام»: 1) در صحاح هر کدام که مطلق یعنی مضاف نباشد (در شش مطلب)، 2) در حساب کسور (یک مقدمه و ده باب)، 3) در حساب کسور به طریق اهل تنجیم (در صورت و هفت وجه)؛ رکن 2. در آنچه متعلق است به فروع حساب، در سه «مقام»: 1) درعلم مساحت (در چهار فصل)، 2) ...، 3) جبر و مقابله. آغاز: این رساله مرتب است بر تمهیدی و دو رکن هر یک مشتمل است بر سه مقاله و اسئل الله توفیق الاختتام و به الاعتصام، تمهید، حساب علمی است که دانسته شود به او طریق استخراج مجهولات عددیه ... انجام: مذکوره از صحاح شیء باشد مثلا دو کعب معادل پنجاه و چهار را که بیست و هفت بوده کفعمی واحد است و ضلع اول که شیء است و الله اعلم. [الذریعة 80/17؛ نسخه‌های منزوی 187/1؛ فهرستواره منزوی 2719/4 از صفیری دیلمی قزوینی دانسته]