قرة العيون

● قرة العيون / ادبیات/ فارسی و عربی qurrat-ul ‘uyūn کتابی است در امثال و آیات و احادیث و حکایت‌ها و ابیات در چهار «قسم» و بیست و سه «فصل»: قسم 1. الامثال و این سه فصل است: 1) الامثال المفردات، 2) الامثال و الاشعار، 3) المحاورات ...؛ قسم 2.در دوازده «فصل»: 1)درک نعم الله تعالی، 2) ذکر احاطب علم الله ...، 3) العفو و الغفران عن الاخوان، 4) تحسین کلام الحسن، 5) تقبیح الکذب و ذم الکذاب، 6) تعجین النفاق، 7) الشماته علی یجاری بفعله، 8) تخویف الظالم و شر مصیره، 9) النهى عن البخل و الحث على الجود، 10)النهی عن الاسراف، 11) تسلیه قلب الحزین، 12) نوادر المحاورات؛ قسم 3. الحکایات المرتبطه بالایات، در هشت «فصل»: 1) ذکر الاسخیا، 2) ذکر البخلا، 3) بدایع نکت النسوان، 4) ملح الفاظ الصبیان، 5) تبیین الرویا، 6) الاموات المتحانیه التی یقع فی القران و غیره، 7) المکاتبات، 8) الحکایات المتفرقه فی الانواع المختلفه؛ قسم 4. الابیات و لایات. هیچیک از نسخه‌ها نام مؤلف را ندارد و نسخه به نامهای «قرة العین» و «قرةالعیون» نامیده شده و به نام اشخاص متعددی مانند محمد، ابوالمفاخر فاخر ابن محمد و سدید الدین اهداء شده و به اشخاصی مانند قاضی اوس، میرزا یوسف لاهیجی تالیف آنرا نسبت داده‌اند. از قرار معلوم مؤلف نسخه‌ای بدون مقدمه تهیه و بعد به الحاق مقدمه‌ای به نام اشخاص مختلف اهداء نموده است. چنانکه بیشتر نسخه‌ها فاقد مقدمه می‌باشد ویا نسخه مجهول المؤلف بوده و بعد دیگران در آندستی برده و به نام افرادی اهداء نموده‌اند و در نتیجه نسخه‌های با مواد یکسان و پیرایه‌های گوناگون به وجود آمده است. آغاز: چون آثار موهبت و انوار عاطفت مهتری بر کهتری بسیار شود و امداد نعم و اعداد کرم مخدومی از حق خادمی متکثر گردد ... انجام: و آن را طوق منت گرداند چه آدمی از خلل و زلت خالی نیست و مصنف این تذکره را یقین و حقیقت است که وفوق کل ذی علم علیم و الله عزیز حکیم