قانون مشق نظام

● قانون مشق نظام / فنون نظامی / فارسی qānūn-e mašq-e nezām یکانلو، علیرضا خان yekānlū, ‘alī-rezā xān رساله‌ای است در قانون مشق نظام و آداب و فنون جنگی و قواعد به کار بردن آداب و ادوات حربیه و دسته‌بندی و تعیین مقام ارباب مناصب، در یک «مقدمه» و پنج «باب» و «خاتمه»: مقدمه: در بیان آداب معلم و صاحب منصبان؛ باب 1. بیان قاعده مشق تفنگ؛ 2. بیان قاعده و قانون قراول و آداب آن؛ 3. بیان ترتیب و حرکت یک قوج؛ 4. ذکر قواعد مختلف قلعه و ستون؛ 5. آداب اردو انداختن و چادر زدن. آغاز: بسمله. حمد و سپاس بیقیاس مر خداوندی را رواست که بوفق حکمت چنان انتظام عالم امکان را داده که متمکنی بی نظام محرک نیست و بقانون عدل بنحوی ترتیب مجعولات نموده که احدی نتواند با فراط و تفریط زیست و درود نامعدود بر خاتم انبیا محمد مصطفی صلی الله علیه و آله و بر آل و اصحاب او باد اما بعد چون در این اوان خیریت نشان و زمان معدلت توأمان رأی سرکار اقدس میمون شهریاری روحی و روح العالمين فداه بجهة حفظ بيضه اسلام و حراست مسلمین بر این قرار گرفت که کتابی محتوی بر قانون نظام تألیف شود که عساکر منصوره در عزوات فیروزی آیات بآن طرز و طور رفتار نموده و باستعمال آلات حرب و پیکار اشتغال نمایند بناء على هذا اختصاراً بتألیف این رساله مختصر که مشتمل بر یک مقدمه و پنج باب و خاتمه است پرداخت مقدمه در بیان آداب معلم و صاحب منصبان. ... انجام: هر روز وکیل اول هر دسته روزنامچه جدولی با بمهر دسته را نوشته بآجودان فوج بدهد و آجودان روزنامچه جدولی نوشته هر چه تعرضات در روزنامچه هست بسرهنگ حالی کرده و بمهر سرهنگ پای روزنامه را مهر نموده بآجودان باشی بدهد و آجودان باشی روزنامچه کل لشکر را نوشته بنظر اشرف اقدس همایون رساند و همچنین سرهنگ گزمه با صاحب منصب دیگر که نوبت قراول دارد روزنامچه قراول را با محبوسین و غیره در جدول نوشته به بزرگ لشگر بدهد و در روزنامچه باید قلم زده و حک و اصلاح نباشد تفصیل روزنامچه ها را ازینقرار است که مرقوم شده