الفهرست

● الفهرست = فهرست شیخ طوسی = فهرس شیخ الطائفه = الفهرست من اسماء مصنفی اهل البيت = فهرست کتب الشيعة و اصولهم / رجال / عربی al-fihrist = fehrest-i šeyx-e tūsī = fihris-u šayx-ut ṭā’efa = al-fihrist min asmā’-i muṣanifiy ahl-il bayt = fihrist-u kutub-iš šī‘a wa uṣūl-u-hum شیخ طوسی، محمد بن حسن، 385 - 460 قمری šayx-e tūsī, mohammad ebn-e hasan (996 - 1069) فهرستی است مشتمل بر ذکر مصنفات و اصول شیعه و اسامی مولفین آن و ذکر اصحاب اصول همراه با اشاره به گفته‌های علمای قوم در تعدیل و تجریح آنها به ترتیب حروف معجم اسامی از همزه تا یاء. شیخ می‌گوید: بعضی از دانشمندان فهرست‌هایی تنظیم نموده بودند برای مؤلفین و فهرست‌های دیگری برای کتاب‌ها ولی چون این کار سبب پراکندگی می‌شد من هر مؤلفی را با ذکر کتاب‌هایش در یک جا آوردم و عصر و زمان آنها را ملاحظه ننمودم و اشاره به ارزش روایت وی کردم تا موثق و غیرموثق آنان از یکدیگر جدا شوند. شیخ طوسی در این کتاب، تنها به ذکر اسامی مصنفین امامیه و آثارشان پرداخته بدون بیان موالید و وفیاتشان، کلاً حاوی اسامی 892 تن از صاحبان اصول و معروفین به کنی و القاب را به ترتیب حروف هجا با رعایت جرح و تعدیل آورده است. آغاز: الحمد لولی الحمد و مستحقه و الصلوة علی خیر خیرته من خلقه محمد و الاطائب من ارومته و سلم تسلیماً اما بعد فانی رأیت جماعة من شیوخ طائفتنا من اصحاب التصانیف انجام: و الحسین بن علی بن زیاد عن ابن ابی رویس بن عصام له کتاب نوادر اخبرنا بها جماعة عن ابی المفضل عن حمید عن ابن عصام تم و بالله الاعتصام چاپ: نجف، مطبعة الحيدرية، تحقیق محمد صادق آ بحرالعلوم، الطبعة الثانية، 252ص، 1961م [الذريعة 384/16؛ مصفى المقال ص 402؛ هدية العارفين 72/2؛ فهرستگان حدیث 366/1-371 و 275/1-278؛ دنا 7: 35-1232 (80 نسخه)] شرح و حواشی: 1- تلخيص الفهرست للطوسى؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676) 2- معراج اهل الكمال الى معرفة الرجال؛ بحرانی، سلیمان بن عبدالله (1121-1075) 3- ترتيب الفهرست للطوسی؛ قهپائی، عناية الله بن علی (-11) 4- تلخيص الفهرست للطوسی؛ انصاری لاری، عبدالغفور بن عبدالنبی (-13)