الفوائد الثمانية

● الفوائد الثمانية / فلسفه / عربی al-fawā'id-uṯ ṯamānīya نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597 - 672 قمری nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274) مشتمل بر هشت «فائده» در باره مسائل مختلفی است و برخی آنها به صورت رساله مستقل موجود است. ظاهراً خواجه این مسائل را جدا جدا بحث کرده و هر کدام رساله مستقلی بوده و این نام معلوم نیست از خود خواجه باشد. مسائل هشت‌گانه: 1. در مکان و زمان، آغاز آن: «المکان ما له وضع لذاته ... و الزمان ما يقدر به کل ما ينقضی و تتجدد ...»؛ 2. در علل و معلولات مترتبة، آغاز آن: «فی العلل و المعلولات ان کانت علل و معلولات مترتبة بلا نهاية من جانب او فی جانبی التصاعد و التنازل ...»؛ 3. معنی عصمت، آغاز آن: «العصمة هی ان یکون العبد قادرا علی المعاصی غیر مرید لها»، این فائده در دنباله اخلاق محتشمی به اهتمام آقای دانش پژوه به چاپ رسیده است؛ 4. معانی طبیعت، آغاز آن: «الطبيعة باشتراک الاسم تطلق تارة علی ما هو مبدء الحرکة و السکون بالذات و اليها ينسب العلم الطبيعی ...»؛ 5. مبدأ اول، آغاز: «المبدا ء الاول لا اول قبله و لا مبداء له، يستحيل ان یکون اکثر من واحد ...»؛ 6. افعال بندگان، آغاز: «افعال العباد تنقسم الى ما يكون تابعا لقدرته و الى ما لا يكون ...»، این رساله به نام رساله جبر و اختیار به چاپ رسیده است؛ 7. در این که مبدأ اول ممکن الوجود نیست. آغاز آن: «المبدأ الاول الذى لا مبدأ له لا يجوز ان يكون ممكن الوجود»؛ 8 اثبات عقل مجرد. آغاز آن: «فی اثبات العقل المجرد المسمى بعقل الكل ...». این رساله در همه نسخه با این ترتیب نیامده و در برخی نسخه‌ها مستقل و با نام‌های گوناگون آمده است.