فضيلة العقل

● فضيلة العقل / عرفان و تصوف / فارسی faḍīla-ul ‘aql جمالی اردستانی، جمال الدین محمد، 814 - 883 ؟ قمری jamālī ardestānī, jamāl-od-dīn mohammad (1412 - 1479) تاریخ تألیف: بعد از 882ق رساله‌ای منظوم آمیخته به نثر د باره فضیلت عقل که آن را پس از «نور علی نور» پدید آورده زیرا در آن به مطالعه «نور علی نور» خود توصیه می‌کند. «نور علی نور» نیز بعد از «ناظر و منظور» که در 882ق سروده شده، پدید آمده لذا این رساله نیز بعد از سال 882ق ساخته شده است. او در این رساله ضمن نقل داستانهایی طبق نظر خود به جایگاه عقل پرداخته و در ضمن آن از آیات و روایات نیز بهره می‌برد. مضامین مورد بحث او عبارت است از: وصف عاقل و عقلاء، شرح و تفسیر عقل معاد و تفاوتش با عقل معاش، علت تفاوت عقل در میان مردم، تفاوت اولیای خدا، رابطه حکمت، نبوت، ولایت، محبت، و سلطنت با یکدیگر، تفاوت موسی و فرعون، فقر معاد، نکوهش عقل معاش و علوم ظاهری، برخی اندیشه‌های سیاسی او در باره حکومت و علت حاکم شدن ظالمان بر مردم و ... . آغاز: بسمله. روی فی الخبر عن رسول الله (ص) انه قال اول ما خلق الله العقل فقال له اقبل فاقبل ثم قال له ادبر فادبر ثم قال له اقعد فاقعد ثم قال له انطق فانطق ... انجام: چون که شد چار باغ عقل تمام × می‌کنم روی سوی دار السلام / چیست دار سلام قامت یار × که جز این نیست نیست دار قرار. چاپ: تهران، انتشارات کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1389ش، تصحیح امیر سروری، رسائل پیر جمال اردستانی، دفتر دوم، صص 349- 384