فصول المفصل

● فصول المفصل = تفسیر نبی / تفسیر / عربی fuṣūl-ul mufaṣṣal = tafsīr-i nabī توقانی، نبی بن مرسل towqānī, nabī ebn-e morsal تفسیر مفصلی است به سبک عرفانی بر بعضی سوره‌های کوتاه قرآن کریم، مؤلف در ایامی که مشغول وعظ و ارشاد بوده، این تفسیر را تدوین نموده است. او بنا داشته سوره حمد توحید و پس از آن سایر سوره‌های کوتاه را تفسیر نماید. مؤلف در این تفسیر با عنوان «فصل، فصل» ابتدا شرح و توضیح مفصلی درباره تعویذ و بسمله آورده و پس از آن شروع به تفسیر سوره حمد نموده، و در آن آیات را به روایات نبوی شرح و تفسیر لغوی می‌کند و پس از آن مطالبی از خود با عنوان «فصل فی اللطائف، فصل فی الاسرار، فصل فی الاشارات» می آورد و در پایان نیز فصل مفصلی در فضایل سوره حمد ذکر نموده است. همچنین در آن مطالبی را از فخر رازی و زمخشری نقل می‌کند. (صدرائی خوئی) آغاز: الحمد لله [الذی ] انزل على عبده الکتاب لینذر بأساً شدیداً من لدنه فی یوم الحساب ... اما بعد فانی لما توجهت تلقاء مدین التذکیر للانذار و لابشار و خضت لدرر الآثار و الاخبار فی بحار التفاسیر الصغار و الکبار قالوا لیتک تنظم ما استخرجت من البحار و تؤلف مااستروجت من الاخبار عن النبی المختار انه قال ابلیس يضع عرشه على الماء ثم يبعت سراياه فادناهم منه منزلة اعظمهم فتنة يجئ احمدهم فيقول فعلت كذا و كذا فيقول ما صنعت شيئاً