الفصول العشرة

● الفصول العشرة = المسائل العشر في الغيبة / کلام و اعتقادات / عربی al-fuṣūl-ul ‘ašara = masā’il-ul ‘ašar fī-l ġayba مفید، محمد بن محمد، 336 - 413 قمری mofīd, mohammad ebn-e mohammad (948 - 1023) این رساله در بیان و رد شبهه‌ای است که به اعتقاد امامیه اثنا عشریه به غیبت امام ثانی عشر وارد گردیده است. در دیباچه می‌گوید: «پس از این که مباحث فراوان در امامت و درباره خصوص امام غائب نوشتم یکی از کسانی که مقامی والا و حقی بزرگ بر من دارد از من خواست تا به شبهاتی چند که درباره غیبت امام (ع) بر خاطرش می‌گذرد جواب گویم». شیخ مفید نخست شبهات را در ده فصل نقل کرده و سپس به یکایک آنها به تفصیل پاسخ گفته است: فصل 1. القول فیما یدعیه الامامیه من وجود خلف لابی محمد الحسن ... (ع) ولد فی حیاته مع خفاء ذلک علی اهله و استتاره عن بنی عمه و اولیائهم و اعدائه فی وقته الی هذه الغایة لم تشرک الامامیه فی دعوى ذلک غیرهم من الناس؛ 2. انکار جعفر بن علی بن محمد بن علی اخی الحسن بن علی دعوى الامامیه ولداً له و حوزه میراثه و التظاهر بتکذیب من ادعى لاخیه ولدا فی حیاته و بعد وفاته و رفع خبر المدعین ذلک الی السلطان حتى بعثه على حین جواره و استبرا حالهم فی الحمل فلم یظهر لواحدة منهن حملا و صار ذلک شبهة فی ابطال دعوى ولد الحسن علیه السلم؛ 3. وصیة الحسن المشهورة الی والدته المسماة بحدیث المكناه بام الحسن المشهورة فی وقوفه و صدقاته و امضائها على شروطها و لم یذکر فیها ولدا موجودا و لا منتظراً؛ ... 10. اضطرار الامامیه عند قولهم بالغیبه فی اثبات الاعلام بالمعجزات لامامهم عند ظهوره اذ کان لایعرفه متی ظهر احد بشخصه و انما یصل الی معرفته معجزه الدال على صدقه و صحة نسبه و ثبوت امامته و وجوب طاعته و هذا اخراج للآیات عن دلایلها و الجار لظهورها على غیر من اختصت به من الانبیاء و الرسل علیهم السلم و فی ذلک افساد ادلة النبوه و اعلام الرساله و ذلک باطل باتفاق اهل الملل کلها. شیخ مفید پس از نقل ده فصل مزبور یکایک آنها را به تفصیل پاسخ گفته و هر یک از «فصول» را بدین‌گونه و با این جمله «اما الکلام فی الفصل ...» آغاز می‌کند. آغاز: الحمد لله الذی ضمن النصر لمن نصره و اید سلطان الحق من عرف سبیله ... و بعد فانی قد حللت. و بعد فانی قد حللت من الکلام من وجوب الامامة و اختصاص مستحقها علیهم السلم بالعصمة و تمییز هم بین رعایاهام بالکمال و الفضل بمحاسن الافعال و الاعلام الداله علی الصدق منهم فی الدعوى الى ما دعوا الیه من الاعتقادات و الاعمال و النصوص الثابته علیهم من الله تعالى بجلی المقال و اوضحت من فساد مذاهب المخالفین فی ذلک و الذاهبین بالجهل و الضلال بما قد ظهر فی الخاص من الناس و العام و اشتهرت بین الجمهور من الانام و تبینت عن اسباب ظهور دعوة الناطقین منهم الی الذین و صمت المتقین عن ذلک لضرورتهم بظلم الجبارین ... و المرسلین فما استحلوه من ذلک بماضمه الفرقان القران المبین ... انجام: فصل و قد اثبت فی کتابی المعروف بالباهر من المعجزات ما یقنع من احب معرفة دلالتها و العلم بموضوعها و الغرض فی اظهارها علی ایدی اصحابها و رسمت منه جمله متسعة فی آخر کتابی المعروف بالایضاح فمن احب الوقوف علی ذلک فلیتمسه فی هذین الکتابین یجده علی ما یزیل شبهات الخصوم فی معناه انشاء الله فهذه جملة الفصول التی ضمنت اثبات من معانیها لیصح بذلک الحق فیها لیعتبر به من ذوی الالباب و قد وفیت بضمانی فی ذلک و الله لموفق للصواب و صلی الله علی سیدنا محمد النبین و آله و سلم کثیراً و لاحول و لاقوة الا بالله العلی العظیم. [الذریعه 3: 490؛ اعیان الشیعه 46: 22 المسائل العشرة فی الغیبه]